16 wać teologią jurydyczną5. Przez całe stulecia ten prawniczo-sądowy styl ukazywania tajemnicy Boga dominował w Kościele tradycji łacińskiej, tak katolickiej, jak i protestanckiej, a nawet nadal wydaje się jeszcze obecny, choć od Soboru Watykańskiego II upłynęło ponad pół wieku. Jak to już wcześniej zasygnalizował Czesław Rychlicki, w systemie teologii jurydycznej zmartwychwstanie nie jest centrum tajemnicy zbawczej. Akcent stawia się tam raczej na jego wymiar apologetyczny niż soteriologiczny. Cierpienie i śmierć Chrystusa na krzyżu są ukazane tak, jak gdyby były celem samym w sobie, a nie Jego przejściem do Ojca, ciasną bramą, przez którą Syn musi wejść, aby radować się chwałą Ojca, jakiej doznawał, zanim świat powstał (por. J 17, 5). Zgodnie z tą teologią odkupienie człowieka nie dokonuje się wOsobie Chrystusa zjednoczonej z Ojcem i istniejącej w relacji do Niego, ale tylko poprzez cierpienie Zbawiciela i Jego śmierć na krzyżu, jak gdyby chodziło jedynie o zadośćuczynienie obrażonej sprawiedliwości Boga, rozumianej oczywiście po ludzku, czyli jako satysfakcja czy wręcz wyrównanie rachunków. W myśl tej teologii ludzie nie dostępują odkupienia poprzez komunię ze Zmartwychwstałym, żyjącym w tajemnicy swego cierpienia i śmierci, ale poprzez aplikowanie (nie przypadkiem stosuje się tu termin prawniczy, sądowy) Jego zasług uprzedmiotowionych, oderwanych od Osoby Odkupiciela i istniejących niejako wirtualnie, w swoistej „niebiańskiej skrzyni”6. Poprzez wiarę nie wchodzi się tu w zjednoczenie i komunię z Chrystusem Paschalnym, ale jedynie korzysta się z owych zasług Jego zbawczej śmierci rozumianej jako wydarzenie z przeszłości. Ta jurydyczna teologia promuje zatem obraz Boga głównie jako surowego Sędziego, który domaga się legalnej sprawiedliwości (zadośćuczynienia za doznaną obrazę) i przebacza tylko wtedy, gdy wina zostaje naprawiona i zmazana poprzez śmierć Chrystusa, ukazanego tu nie jako Paschalny Baranek Boży, który gładzi grzechy świata, zanurzając je w ogniu Ducha Świętego (por. J 1, 29-33; 8, 46), ale raczej jako «kozioł ofiarny» (substytut) z Księgi Kapłańskiej (zob. Kpł 16, 7-22), na którego arcykapłan nakładał symbolicznie grzechy ludu i którego następnie wypędzał poza obóz. 5 François-Xavier Durrwell, Christ Our Passover: The Indispensable Role of Resurrection in Our Salvation, Redemptorist Publications, Hampshire 2004, s. 37–39. 6 Zob. Giuseppe Forlai, L’irruzione della Grazia. Per una rilettura ecumenica del dogma dell’Immacolata, San Paolo, Cinisello Balsamo 2010, s. 386.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==