Jako pracownik naukowy, ks. Matulewicz duz˙o publikował. Pisał przewaz˙nie w je˛zyku litewskim dla róz˙nych czasopism. W latach 19071911, oprócz wymienionych artykułów, umies´cił w nich kilkanas´cie tekstów, głównie recenzji z ksia˛z˙ek na tematy socjologiczne192. Chciałbym zatrzymac´ sie˛ przy dwóch artykułach. W recenzji ksia˛z˙ki Czy be˛dzie lepiej, gdy socjalis´ci zwycie˛z˙a˛193 profesor Matulewicz zarzuca autorowi D. Dumbresowi, z˙e atakuje socjalizm a nie stara sie˛ podac´, czym on jest. Moz˙e sie˛ wie˛c okazac´, z˙e jest to socjalizm urojony. Ponadto Recenzent polemizuje z teza˛, jakoby socjalizm był przyczyna˛ wszelkich zatargów społecznych. Pisze: „Nie z powodu rewolucyjnej akcji socjalistów powstało tyle niedomagan´ w społeczen´stwie, lecz z powodu tych niedomagan´ powstał i rozszerza sie˛ socjalizm”194. Drugi artykuł nosza˛cy tytuł O duszpasterstwie miejskim195 zawiera obszerne omówienie ksia˛z˙ki wieden´skiego teologa Svobody, które uzupełnia własnymi uwagami. Artykuł pełen tres´ci: o s´wieckich w Kos´ciele, o przygotowaniu teologicznym duszpasterzy, o przystosowanej odnowie. Zacytuje˛ z niego słowa, które cechuja˛ cała˛ działalnos´c´ ks. Matulewicza: „Od tego, w jakim stopniu przedstawiciele Kos´cioła rozumieja˛ swoja˛ epoke˛, ludzi z ich pragnieniami i da˛z˙eniami, od tego, jak sa˛ przygotowani spełniac´ wymagania, które wysuwa poste˛puja˛ce naprzód z˙ycie, jak potrafia˛ spełniac´ obowia˛zki swego powołania w nowych warunkach z˙ycia kulturalnego, od tego wszystkiego w wie˛kszos´ci zalez˙y skutecznos´c´ ich działalnos´ci, błogosławien´stwo i powodzenie”196. Tego rodzaju mys´li nurtowały go w tym czasie. W dzienniku 27 paz´- dziernika 1910 zanotował: „Przyszła mi nagła mys´l, z˙e szczególnym zadaniem naszych czasów powinno byc´: wcia˛gac´ wie˛ksze zaste˛py ludzi 80 192 Najpełniejszy wykaz publikacji i re˛kopisów J. Matulewicza, w: J. Matulewicz, Scripta academica. Bibliografia bł. Jerzego, wydali:. J. Bukowicz i T. Górski, Warszawa 2002, s. 141- -159. 193 D. Dumbres, Ar bus geriaus kad socijalistai gaus viršu, „Draugija” 1908, t. IV, nr 13, s. 91-92. 194 Cyt. za: A. Boniecki, Wkład w katolicka˛ mys´l i czyn społeczny ks. arcybiskupa Jerzego Matulewicza (1871-1927), Lyblin 1964, maszynopis pracy magisterskiej na KUL, s. 84-85. 195 J. Matulevicˇius, Apie dvasiškaji ganytojavima miestuose, „Vadovas” 1911, t. VIII, nr 32, s. 360-371. 196 Tamz˙e, s. 365.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==