uznaja˛cy delegature˛ apostolska˛ i jej audytora. Ponadto premier obiecał wysłac´ list do Sekretariatu Stanu z przeprosinami za poste˛powanie poprzednich władz108. A wie˛c oficjalne stosunki z Watykanem zostały wznowione. Naste˛pnie omawiano sprawy konkordatu. Ku zadowoleniu Wizytatora, podstawa˛ był jego tekst. Premier mie˛dzy innymi postawił zarzut, z˙e projekt niedostatecznie broni Litwy przed obcymi duchownymi. Obawiał sie˛ napływu Polaków i Niemców. Nie podobał mu sie˛ zapis o szkołach katolickich. Sporo czasu pos´wie˛cił „sprawie wilen´skiej” i nazwom diecezji. Wizytator wiele z tych spraw wyjas´nił albo wskazał na moz˙liwos´c´ kompromisu. Prosił premiera, z˙eby swoje zastrzez˙enia wyraził na pis´mie, i umówili sie˛ na spotkanie w naste˛pnym tygodniu, które juz˙ nie doszło do skutku109. W sprawozdaniu dla kardynała Gasparriego, do którego doła˛czył projekt konkordatu, wymienił szereg spraw, które nalez˙ało z rza˛dem przedyskutowac´: rezygnacja z pensji za ostatnie półrocze, zwrot budynków kos´cielnych przeje˛tych przez pan´stwo, moz˙liwos´c´ zajmowania funkcji przełoz˙en´skich przez zakonników obcokrajowców aktualnie przebywaja˛cych w Litwie itp110. W dniach 15-16 stycznia obradowała konferencja biskupów. Wizytator przedstawił na niej projekt konkordatu. Nic istotnego do niego nie wniesiono. Zaje˛to sie˛ organizacja˛ z˙ycia religijnego w nowych warunkach: zaprowadzeniu Akcji Katolickiej na wzór włoski, zakładaniu szkół i organizacji katolickich. Wizytator, pisza˛c o tym wszystkim do kardynała Gasparriego, zakon´czył list słowami, które sa˛ ostatnimi zanotowanymi na papierze w jego z˙yciu: „Skoro w Litwie sprawy wygla˛daja˛ tak, jak je przedstawiłem, uwaz˙am, z˙e moja misja w Litwie moz˙e byc´ uwaz˙ana jakby za zakon´czona˛. Jest nadzieja, z˙e moz˙e wkrótce be˛de˛ mógł wrócic´ do Dziewiczego Miasta”111. Było to juz˙ niebieskie Jeruzalem. Prace nad konkordatem trwały i weszły na droge˛ oficjalna˛. Ze strony rza˛du litewskiego prowadził je Augustinas Voldemaras, a ze strony Sto492 108 Litterae, s. 399, list do Gasparriego, 21 I 1927. 109 Tamz˙e, s. 399-400. 110 Tamz˙e, s. 400-401; projekt konkordatu w je˛zyku włoskim: s. 452-463. 111 Tamz˙e, s. 402.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==