Sprawe˛ na nowo usiłował uregulowac´ bp Karevicˇius, który nie potrafił uporac´ sie˛ z tym trudnym problemem. 13 kwietnia 1924 roku wydał zarza˛dzenie, moca˛ którego w konfliktowych parafiach uz˙ywanie je˛zyka polskiego ograniczono do godzin porannych (7-9)72. Nie sprzyjało pomys´lnemu załatwieniu sprawy, zaangaz˙owanie sie˛ w to prezesa Polskiej Frakcji Sejmowej, gdyz˙ to oznaczało, z˙e problem duszpasterski stawał sie˛ problemem politycznym. Wizytator zaja˛ł sie˛ zbadaniem tej pala˛cej kwestii. Zbierał informacje pochodza˛ce od Polaków, a takz˙e z kurii kowien´skiej, które z zasady były rozbiez˙ne. Na przykład Polacy z parafii s´w. Krzyz˙a w Kownie pisali do abp. Matulewicza: „dzis´ jest absolutna wie˛kszos´c´ wiernych mówia˛cych po polsku”73 (nie pisali, z˙e Polaków), a kuria podawała, z˙e jest 13700 Litwinów i 813 Polaków74. Biora˛c pod uwage˛ złoz˙onos´c´ sprawy, która˛ uwaz˙ał za cza˛stke˛ stosunków litewsko-polskich, Wizytator nie podja˛ł jednak próby jej załatwienia. W sprawozdaniu do kardynała Gasparriego napisał: „Pomie˛- dzy Litwa˛ a Polska˛ obecnie istnieje jakby stan wojny. Sta˛d mie˛dzy Litwinami a Polakami istnieje cia˛gła wzajemna rywalizacja, gniew i nienawis´c´, cia˛głe wzajemne zarzuty i oskarz˙enia. Tak jak teraz sprawy sie˛ maja˛, zgoda jest niemoz˙liwa. Nawet gdyby Litwini chcieli i mogli ja˛ zawrzec´, Niemcy i Rosja, które ta˛ sprawa˛ sa˛ bardzo zainteresowane, nie dopuszcza˛ do niej. To jest rana, której lepiej, aby do czasu nie dotykała Stolica S´wie˛ta i jej delegaci”75. W kos´ciołach litewskich uz˙ywano starego rytuału rzymskiego i rytuału piotrkowskiego. Ponadto posługiwano sie˛ róz˙nymi kancjonałami. W praktyce było tez˙ sporo naleciałos´ci niezgodnych z prawem. Odczuwano wie˛c potrzebe˛ wprowadzenia jednolitych przepisów. Rozpocze˛te nad nimi prace sfinalizował wizytator Matulewicz76. Na posiedzeniu biskupów 15 lutego 1926 roku przyje˛to rytuał rzymski z dodatkiem litewskim i wystosowano pismo do Piusa XI o jego aprobate˛77. 471 72 Visitator, s. 110; AGM, Akta GM, Acta Visitatoris, Ordinationes cultus suplementarii. 73 AGM, Akta GM, Acta Visitatoris, nr 1. 74 Tamz˙e, Ordinationes. 75 Litterae, s. 366-367, sprawozdanie dla P. Gasparriego, 2 III 1926. 76 Visitator, s. 120; Litterae, s. 374. 77 Litterae, s. 377.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==