przeciwko danemu kandydatowi (art. XIX), uzalez˙nienie zmian w uz˙ywaniu je˛zyka od Konferencji Biskupów Polskich obrza˛dku łacin´skiego (art. XXIII). Litewskie dzienniki rza˛dowe, socjalistyczne, a takz˙e nazywaja˛ce sie˛ katolickimi, rozpocze˛ły ostra˛ kampanie˛ przeciwko Stolicy Apostolskiej, papiez˙owi i delegatowi apostolskiemu Zecchiniemu8. 8 marca 1925 roku w czasie pote˛z˙nej manifestacji na siedzibe˛ delegatury apostolskiej w Kownie posypały sie˛ jaja i kamienie9, za co rza˛d litewski przepraszał. Niemniej postanowił złoz˙yc´ protest. W tym celu przybył do Rzymu minister spraw zagranicznych Juozas Purickis. Gdy w Watykanie dowiedziano sie˛, z˙e to jest ksia˛dz, który s´wiez˙o opublikował napastliwy artykuł przeciwko Stolicy Apostolskiej, nie przyje˛to go10. 3 kwietnia chargé d’affaires J. Macevicˇius złoz˙ył note˛, której Purickis nadał taka˛ forme˛, z˙e sie˛ stała obraz´liwa dla władz kos´cielnych11. Równoczes´nie podano ja˛ do publicznej wiadomos´ci. W protes´cie zamieszczono litewska˛ interpretacje˛ stosunków polsko-litewskich, nie pomijaja˛c umowy suwalskiej i akcji Z˙eligowskiego. Szczególnie ostro podkres´lono instrumentalne wykorzystanie Kos´cioła do polonizacji Litwinów i Białorusinów. Mie˛dzy innymi stwierdzano w nim: „I tak Polska, wspierana przez Stolice˛ S´wie˛ta˛, moz˙e realizowac´ za pomoca˛ Kos´cioła wszystkie swoje aspiracje zmierzaja˛ce do spolonizowania okupowanych terytoriów: Kos´ciół katolicki na tych terenach jest wcielony do kos´cielnej administracji polskiej; biskupi i proboszczowie nie moga˛ byc´ mianowani bez placet rza˛du polskiego; rza˛d dysponuje wszelkimi s´rodkami, aby usuna˛c´ Litwinów i Białorusinów z hierarchii kos´cielnej i z beneficjów parafialnych. Biskupi nawet musza˛ przysie˛gac´, z˙e be˛da˛ czuwac´ nad bezpieczen´stwem pan´stwa polskiego. Dla Litwina albo Białorusina tego rodzaju obowia˛zki sa˛ nie do zaakceptowania. Polacy, wrogowie narodowos´ci litewskiej i białoruskiej, maja˛ decydowac´, czy wierni Litwini i Białorusini moga˛ uz˙ywac´ je˛zyka ojczystego w ich kos´ciołach i szkołach.” Do wprowadzenia do noty doła˛czono fragmenty artykułów pra458 8 Zbiory własne. 9 Justus Albert [pseudonim], Die Kirchenpolitischen Wirrnisse in Litaen, „Das Neue Reich” 1925, nr 51, s. 1198. 10 Tamz˙e. 11 Litterae, s. 362.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==