towała stałos´ci gabinetów. Sta˛d cze˛ste zmiany ministrów. Niekiedy byli oni narze˛dziami w re˛kach przywódców partii. Według relacji abp. Matulewicza, faktyczna˛ władze˛ w pan´stwie sprawowało czterech ludzi: Kazimieras Ambrozaitis, lider robotników, i trzej ksie˛z˙a, „jes´li tak moz˙na ich jeszcze nazywac´”: Mykolas Krupavicˇius, minister rolnictwa i autor reformy rolnej, którego poczynania obcia˛z˙ały Kos´ciół, Antanas Šmulkštys, posługuja˛cy sie˛ tez˙ pseudonimem Paparonis, jeden z przywódców partii chrzes´cijan´sko-demokratycznej, faktyczny dyktator, i Juozas Purickis (pseudonim Vygantas), do wrzes´nia 1925 roku minister spraw zagranicznych, prawdopodobnie mason, a póz´niej apostata. Do tego grona ludzi szkodza˛cych Kos´ciołowi Arcybiskup zaliczył tez˙ kanonika Kazimierasa Prapuolenisa, dyrektora departamentu spraw religijnych. Ws´ród duchownych spełniaja˛cych waz˙ne funkcje pan´stwowe byli tez˙ ksie˛z˙a zachowuja˛cy sie˛ godnie i dobrze spełniaja˛cy swe obowia˛zki: Justinas Staugaitis, wicemarszałek sejmu, i Mecˇislovas Reinys, od wrzes´nia 1925 roku minister spraw zagranicznych. Pomimo to Arcybiskup udział ksie˛z˙y we władzach pan´stwowych oceniał ujemnie3. Chociaz˙ granica polsko-litewska została potwierdzona przez Konferencje˛ Ambasadorów 15 marca 1923 roku, Litwa w dalszym cia˛gu zgłaszała roszczenia do Wilna, uznaja˛c jego odzyskanie za pierwszoplanowe w swej polityce zagranicznej i wewne˛trznej, a istnieja˛ca˛ granice˛ uwaz˙ała za linie˛ demarkacyjna˛. Tymczasem od paz´dziernika 1924 roku trwały prace nad konkordatem polskim. Rza˛d litewski, znaja˛c z przecieków tres´c´ prowadzonych rozmów, zaniepokoił sie˛ nimi. Pospiesznie mianował Juozasa Macevicˇiusa chargé d’affaires przy Stolicy Apostolskiej, by ten prowadził równoległe prace nad konkordatem z Litwa˛. Poniewaz˙ nie było stosownych prac przygotowawczych, Kuria Rzymska upowaz˙niła delegata apostolskiego w Litwie, Łotwie i Estonii Antonio Zecchiniego do rozpocze˛cia wste˛pnych rozmów z władzami litewskimi. Rza˛d litewski zaproponował mie˛dzy innymi, z˙e diecezja wilen´ska, sejnen´ska i z˙mudzka stanowic´ be˛da˛ jedna˛ prowincje˛ kos´cielna˛ litewska˛. Na zała˛czonej mapie do projektu znajdowały sie˛ tereny lez˙a˛ce w granicach Polski. Ponadto Macevicˇius domagał sie˛, aby w pracach 456 3 Litterae, s. 361-363, pismo do P. Gasparriego, 2 III 1926.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==