1. NOMINACJA I PIERWSZE PRACE O swojej misji abp Matulewicz po paru miesia˛cach pracy napisał: „Na Litwie znalazłem Kos´ciół pod wielu wzgle˛dami w stanie przeraz˙aja˛cym. Jak dziecko płakałem. Zdawało sie˛, iz˙ chyba sam Lucyfer pracował tam z legionem złych duchów, by podkopac´ i zburzyc´ fundamenty Kos´cioła. Stosunki ze Stolica˛ S´w. prawie zerwane, niepoje˛te uprzedzenie i nieufnos´c´ do Głowy Kos´cioła. Masoni korzystali z sytuacji, wchodza˛c zre˛cznie w s´rodowiska katolickie; z jednej strony w imieniu katolików starali sie˛ jak najbardziej obrazic´ Ojca S´ w. a z drugiej strony ci sami tegoz˙ samego Ojca S´w. oskarz˙ali i szkalowali na Litwie. Ukryta re˛ka diabelska pchała ten naród chyba az˙ do apostazji. A ksie˛z˙a niektórzy! Panie Boz˙e, ratuj ich! Ale znalazłem tez˙ wiele dusz i ws´ród ksie˛z˙y, i ws´ród s´wieckich oddanych Bogu i Kos´ciołowi. Zrozumiałem, iz˙ tego rodzaju złych duchów nie da sie˛ inaczej wype˛dzic´, jak tylko in oratione et ieiunio”1. Cóz˙ takiego sie˛ wydarzyło, z˙e naród katolicki, który w obronie swej wiary potrafił cierpiec´ za czasów carskich, znalazł sie˛ w tak smutnej sytuacji, wymagaja˛cej nadzwyczajnej interwencji Stolicy Apostolskiej? Pocza˛wszy od wyborów w maju 1923 roku, w parlamencie litewskim dominuja˛ca˛ partia˛ była chrzes´cijan´ska demokracja. Ona tez˙ utworzyła rza˛d, w którym od 18 czerwca 1924 roku zasiadali wyła˛cznie ministrowie z Bloku Chrzes´cijan´sko-Demokratycznego2. Na sprawy publiczne przemoz˙ny wpływ wywierali ksie˛z˙a, którzy z braku przygotowanych pracowników s´wieckich weszli do rza˛du, cze˛sto pozbywaja˛c sie˛ szat i obyczajów duchownych. Minimalna wie˛kszos´c´ nie gwaran455 1 LP, t. I, s. 119, list do L. Chaleckiego, 30 III 1926. 2 P. Łossowski, Kraje bałtyckie na drodze od demokracji parlamentarnej do dyktatury (1918-1934), Wrocław... 1972, s. 47.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==