z nuncjuszem Laurim, który uwaz˙ał za stosowne złoz˙yc´ z tej rozmowy raport sekretarzowi stanu. Na oba pisma kardynał Gasparri odpowiedział 26 maja, pisza˛c do nuncjusza: „Niech Wasza Dostojnos´c´ uprzejmie zatroszczy sie˛, z˙eby powiadomic´ wspomnianego Biskupa, z˙e Stolica S´wie˛ta zawsze dobrze rozumie wzrastaja˛ce trudnos´ci, w jakich on sie˛ znajduje, to jednak nigdy nie miała podstaw do krytyki jego poste˛powania w trudnej sytuacji jego administracji kos´cielnej, a nawet nigdy nie brała pod uwage˛ oskarz˙en´, które mu stawiali przeciwnicy, staja˛c raczej w jego obronie. Jednakz˙e, jes´li biskup M[atulewicz] ze wzgle˛du na trudnos´ci, w jakich sie˛ znajduje, ma zamiar złoz˙yc´ dymisje˛, moz˙e z cała˛ szczeros´cia˛ zwrócic´ sie˛ do Jego S´wia˛tobliwos´ci, przedstawiaja˛c motywy swej pros´by, a Stolica S´wie˛ta sprawe˛ rozwaz˙y”16. Nuncjusz Lauri, przekazuja˛c bp. Matulewiczowi odpis pisma sekretarza stanu, równoczes´nie zaoferował che˛c´ przekazania jego listu do papiez˙a17. Tym razem Biskup spodziewał sie˛ przyje˛cia pros´by i nie mylił sie˛. Rodzi sie˛ pytanie, dlaczego Stolica Apostolska nie przyje˛ła rezygnacji z 1 maja, a przyje˛ła podobna˛ dwa miesia˛ce póz´niej? Wydaje sie˛, z˙e pros´be˛ bp. Matulewicza uznano za słabo uzasadniona˛. Ze wzgle˛du na tocza˛ca˛ sie˛ kampanie˛ prasowa˛, wiecowa˛ i dyplomatyczna˛ nie chciano, aby nawet cien´ padł na biskupa wilen´skiego. Stolica Apostolska pragne˛ła wykluczyc´ wszelkie oskarz˙enia i naciski. Chciała podkres´lic´, z˙e bp Matulewicz zostanie zwolniony tylko i wyła˛cznie na własna˛ pros´be˛. Ze wzgle˛du na wielkie znaczenie autobiograficzne kolejnej pros´by bp. Matulewicza do Piusa XI z 27 czerwca przytocze˛ ja˛ w całos´ci: „Padaja˛c do stóp Waszej S´ wia˛tobliwos´ci z najwyz˙sza˛ pokora˛ prosze˛ i błagam o łaskawe zwolnienie mnie z urze˛du ordynariusza wilen´skiego. Do złoz˙enia tej pros´by skłaniaja˛ mnie naste˛puja˛ce powody. Pomie˛dzy Polska˛ i Litwa˛ toczyła sie˛ ostatnio wojna, a obecnie trwa stan do wojny podobny. Litwini bowiem nie przestaja˛ domagac´ sie˛ praw do Wilna i Wilen´szczyzny, Polacy zas´ wobec całego s´wiata wy440 16 AGM, Acta GM, Acta Vilnensia, Abdicatio muneris Episcopi Vilnensis, nr 6, odpis pisma kardynała Gasparriego do Lauriego, 26 V 1925. 17 Tamz˙e, pismo L. Lauriego do Matulewicza, 1 VI 1925.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==