W tej atmosferze z inicjatywy o. Jacka Woronieckiego Senat Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego zaproponował mu obje˛cie rektorstwa12. Na co Biskup odpowiedział 11 maja 1925 roku: „Mys´l postawienia mnie na czele Uniwersytetu Lubelskiego moge˛ przypisac´ tylko dobremu i z˙yczliwemu dla mnie sercu Drogiego Ojca. Mnie sie˛ wydaje rzecza˛ wprost niemoz˙liwa˛, bym juz˙ tak opisany i okrzyczany przez endecje˛ jako wróg pan´stwa i narodu polskiego, mógł byc´ kiedykolwiek powołany na rektora Lubelskiego Uniwersytetu bez szkody dla niego”13. Prace nad konkordatem trwały. 10 lutego 1925 roku tekst został podpisany. Ratyfikacja dokumentów nasta˛piła 9 czerwca, a po dwóch miesia˛cach od ratyfikacji zacza˛ł obowia˛zywac´14. W tych warunkach bp Matulewicz doszedł do przekonania, z˙e powinien sie˛ zrzec diecezji. W lis´cie do Piusa XI z 1 maja 1925 roku, który zawiózł do Rzymu wraz z komentarzem ustnym ks. prałat Euzebiusz Brzeziewicz, pisał: „Wszystko dokładnie rozwaz˙ywszy, wydaje mi sie˛, z˙e juz˙ nadszedł czas, abym dla dobra Kos´cioła został z Wilna odwołany”. Uzasadnia to stanem zimnej wojny pomie˛dzy Litwa˛ i Polska˛. Sta˛d dla niego samego jako Litwina, który zajmuje stolice˛ biskupia˛ w Rzeczypospolitej Polskiej, patrzy sie˛ złym okiem. Nie dopuszcza sie˛ mys´li, z˙eby mógł zostac´ arcybiskupem wilen´skim. Narodowa Demokracja, która przeciwko niemu prowadzi oszczercza˛ kampanie˛, juz˙ osia˛gne˛ła to, z˙e wielu Polaków widzi w nim prawie wroga, podejrzewa o złe zamiary, z´le tłumaczy jego poste˛powanie. Nie ma nalez˙nej swobody działania i wpływów. Podobnie i rza˛d mu nie ufa. Ten stan jest dla niego przykry i cie˛z˙ki, lecz pisze ten list nie dlatego, z˙eby sie˛ od cie˛z˙aru uwolnic´, lecz dla dobra Kos´cioła. Dowodzenie kon´czy słowami: „Zreszta˛ wszystko całkowicie Twej, Ojcze S´wie˛ty, czcigodnej woli powierzam. Ty wiesz, Najukochan´szy Ojcze, z˙e jestem gotowy wszystko znies´c´ dla Chrystusa i Kos´cioła”15. Rozmawiał tez˙ o tym 439 12 A. Wojtkowski, Katolicki Uniwersytet Lubelski 1918-1944, w: Ksie˛ga jubileuszowa 50lecia Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, praca zbiorowa, wydana w rocznice˛ 50-lecia istnienia uczelni, Lublin 1969, s. 64-65, 100. 13 LCVA, 1674, 2, vol. 48, k. 25, brudnopis. 14 J. Wisłocki, Konkordat..., dz. cyt., s. 87, 92. 15 Litterae, s. 2-3, 1 V 1925.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==