takie warunki, z˙e biskup, kimkolwiek by on był, z wielka˛ trudnos´cia˛ zdoła sprawowac´ duszpasterstwo. 3. Jez˙eli rza˛d polski w tych stronach pozostanie na stałe, przypuszczalnie dołoz˙y wszelkich staran´, abym z Wilna usta˛pił, zwłaszcza jes´li Narodowa Demokracja obejmie władze˛ w Rzeczypospolitej. Lecz uwaz˙am, z˙e jedynie Stolica S´wie˛ta, która utrzymuje relacje ze wszystkimi stronami, w tych sprawach moz˙e wydac´ słuszny sa˛d. Jakkolwiek by sie˛ rzeczy miały, pokornie prosze˛, zechciej, Eminencjo, przedstawic´ Ojcu S´wie˛temu, z˙e ja całkowicie jestem do Jego dyspozycji, niech mna˛ rozporza˛dza według swego uznania. Jez˙eli be˛dzie uwaz˙ał, z˙e okolicznos´ci wymagaja˛, abym jakis´ czas administrował diecezja˛ wilen´ska˛, nie wzbraniam sie˛ dz´wigac´ tego cie˛z˙aru. Jes´li zas´ be˛dzie sa˛dził, z˙e juz˙ nadszedł czas, aby ten wielki trud dla dobra Kos´cioła został ze mnie zdje˛ty, bardzo wdzie˛czny i radosny powróce˛ do Zgromadzenia zakonnego, którego jestem członkiem, aby w dalszym cia˛gu, w miare˛ sił, słuz˙yc´ Bogu i Kos´ciołowi”7. W zwia˛zku z prowadzonymi pracami nad projektem konkordatu po całej Polsce kra˛z˙yła wies´c´, która˛ zanotował bp Matulewicz: „na pierwszym miejscu [Stanisław Grabski] domaga sie˛ i be˛dzie nalegał, az˙ebym został usunie˛ty z Wilna”8. 13 maja 1925 roku Grabski przybył do Wilna, gdzie mie˛dzy innymi złoz˙ył wizyte˛ bp. Matulewiczowi9. Wtedy – jak pisze Biskup – „powiedział jasno ludziom swego Stronnictwa Narodowego, z˙e rza˛d w z˙adnym przypadku nie zgodzi sie˛, z˙ebym został podniesiony do godnos´ci arcybiskupa wilen´skiego i pozostał w Wilnie, z˙e opieraja˛c sie˛ na konkordacie, stanowczo sie˛ sprzeciwi ze wzgle˛dów politycznych. To samo nieraz powtarzał równiez˙ w Warszawie, o czym donies´li mi wiarygodni ludzie”10. Bp Matulewicz liczył sie˛ powaz˙nie z moz˙liwos´cia˛ odwołania. Pierwsza˛ wzmianke˛ na ten temat zamies´cił w lis´cie z 11 czerwca 1924 roku11. S´wiadczy tez˙ o tym zaniechanie prac nad synodem diecezji, zaplanowanym na jesien´ 1924 roku. 438 7 Litterae, s. 109-116, list bp. Matulewicza do Gasparriego, 22 IV 1924. 8 LL, s. 391, list do ks. J. Kukty, 11 XII 1924. 9 „Dziennik Wilen´ski” 1925 nr 109. 10 LL, s. 223, list do Fr. Bucˇysa, 9 XI 1925. 11 LL, s. 418, list do ks. W. Kulikauskasa, 11 VI 1924.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==