ksie˛z˙y marianów na Bielanach ks. Stefana Warszawskiego skres´lił pare˛ słów wie˛cej: „Zdaje˛ sobie sprawe˛, jak musi Was bolec´ i smucic´ to, co o mnie pisza˛, jak to musi szkodzic´ Waszej pracy i Zgromadzeniu. Ale jestem bezradny. Boleje˛ tylko nad tym, z˙e przez moja˛ osobe˛ Zgromadzenie okrywa sie˛ taka˛ niesława˛, i modle˛ sie˛. Wierze˛ jednak, iz˙ Bóg, który to wszystko dopuszcza, ma w tym swe zamiary. My ich nie rozumiemy, ale one sa˛ ma˛dre i dla naszego dobra. Trzeba im sie˛ poddac´”5. Pierwsza˛ oznaka˛ zainteresowania sie˛ ta˛ sprawa˛ Stolicy Apostolskiej był list sekretarza stanu kardynała Gasparrigo z 3 kwietnia 1924 roku do bp. Matulewicza, w którym pisał: „Powiadomiono Stolice˛ Apostolska˛, z˙e w tej diecezji z powodu wielkiego wzburzenia umysłów, maja˛cego swe z´ródło w warunkach politycznych, Wasza Ekscelencja ma liczne i niemałe trudnos´ci w spełnianiu obowia˛zków pasterskich. Zechciej przeto jak najszybciej przedstawic´ Stolicy Apostolskiej jaki jest obecnie stan diecezji, a zwłaszcza, czy według Twego sumienia, nie szkodzi on zbawieniu dusz”6. Bp Matulewicz 22 kwietnia 1924 roku odpowiedział obszernym listem poufnym. Przedstawił w nim dogłe˛bnie sytuacje˛ polityczna˛ regionu, stosunki z ksie˛z˙mi i diecezjanami narodowos´ci białoruskiej, litewskiej i polskiej, nieprzyjazne odnoszenie sie˛ do niego Narodowej Demokracji i rza˛du. Doszedł do naste˛puja˛cych wniosków: „1. Trudnos´ci, które istniały, raczej dotyczyły mojej osoby i mnie osobis´cie stwarzały utrudnienia; rzeczywis´cie, sytuacja biskupa w tej diecezji jest naprawde˛ trudna i wymaga nie małego i to cia˛głego wysiłku i nate˛z˙enia wszystkich sił duchowych. Lecz te trudnos´ci w moim przekonaniu nie przeszkadzaja˛ do tego stopnia, z˙eby mogły stana˛c´ na przeszkodzie w zbawieniu dusz. 2. W sytuacji jeszcze niepewnych w tym regionie spraw politycznych i społecznych byc´ moz˙e jeszcze nie byłoby stosowne, abym obecnie został odwołany ze stolicy wilen´skiej; po moim odejs´ciu nie wiem, czy dla Stolicy Apostolskiej nie powstałyby nowe, chociaz˙ inne trudnos´ci. W tym regionie mieszanym narodowos´ciowo i religijnie panuja˛ 437 5 LP, t. III, s. 90, list do ks. Stefana Warszawskiego, 27 I 1924. 6 AGM, Acta GM, Acta Vilnensia, Abdicatio muneris Episcopi Vilnensis nr 6.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==