Nadzieje na odwołanie bp Matulewicza z Wilna rozwiewa list posła Władysława Skrzyn´skiego, który 21 czerwca 1923 roku z Rzymu donosił do ministra spraw zagranicznych: „W najbliz˙szych dniach ma tu przybyc´ ks. biskup Matulewicz podobno na normalna˛ wizyte˛ ad limina Apostolorum. O ile ks. Matulewicz nie be˛dzie nalegał o zwolnienie go z obowia˛zków biskupa wilen´skiego, to według wszystkich danych, jakie posiadam, Papiez˙ go teraz z tego stanowiska jeszcze nie usunie. Pius XI jest osobistym przyjacielem ks. Matulewicza. Jeszcze jako kardynał, gdy mu jasno wypowiedziałem moje zapatrywanie o działalnos´ci biskupa wilen´skiego, bronił go entuzjastycznie jako cnotliwego ksie˛dza, dla którego ma »jak najgłe˛bsza˛ czes´c´ i przyjaz´n´«. Uczuc´ tych nie przełamały ani stosy memoriałów, które składam w Watykanie, ani raporty mgr. Zecchiniego, os´wietlaja˛ce prawdziwe stosunki ws´ród duchowien´stwa litewskiego w Kowien´szczyz´nie, co rzucało refleks i na stosunki w Wilen´skiem. Poza tym, jeszcze za czasów Benedykta XV Stolica Apostolska powzie˛ła była decezje˛, z˙e »dopiero w pewien czas« po uregulowaniu losów politycznych Wilna, be˛dzie mogła nasta˛pic´ ewentualna zmiana na stanowisku tamtejszego biskupa. Decyzja ta jest tym trudniejsza do zwalczania, z˙e o ile duz˙o moz˙na powiedziec´ i mówie˛ o najgorszych stosunkach pomie˛dzy biskupem Matulewiczem a społeczen´stwem, to mało mamy konkretnych faktów dowodza˛cych antypan´stwowej jego działalnos´ci”35. W zwia˛zku z pobytem bp. Matulewicza w Rzymie, sytuacje˛ omawiał minister spraw zagranicznych Marian Seyda w pis´mie do ministra wyznan´ religijnych Stanisława Gła˛bin´skiego z 11 lipca 1923 roku. Biskup przybył do Rzymu dnia 20 czerwca i „został bardzo serdecznie przyje˛ty przez Ojca S´wie˛tego”. Był kilkakrotnie w Poselstwie Polskim i długo rozmawiał z posłem Skrzyn´skim. Podzielił sie˛ opinia˛, z˙e po uznaniu granic polskich przez Rade˛ Ambasadorów, walki narodowos´ciowe ustana˛ i cała ludnos´c´ przejmie sie˛ poczuciem lojalnos´ci wzgle˛- dem pan´stwa. Protestował przeciwko pogłoskom, z˙e jakoby faworyzował Litwinów. Wprost przeciwnie, przytoczył szereg przykładów popierania Polaków, mie˛dzy innymi skłaniał ksie˛z˙y Polaków, nalez˙a˛cych do partii narodowych, aby postawili swoje kandydatury do sejmu. W zwia˛zku 424 35 AAN, MWRiOP 457, k. 58-59.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==