tulewicz przybył do Wilna dopiero 8 grudnia tego roku. Wprawdzie mógłby wysta˛pic´ o nadanie mu obywatelstwa28, ale bp Matulewicz uwaz˙ał, z˙e wymaganie starania sie˛ o obywatelstwo jest dla niego ubliz˙aja˛ce. Pisał na ten temat do ks. Józefa Kukty: „Chca˛, bym poprosił o nadanie mi obywatelstwa. Ja nie chce˛ tego robic´, gdyz˙ uwaz˙am sie˛ za obywatela; poniewaz˙ be˛da˛c biskupem, jestem nie tylko obywatelem, ale i pasterzem obywateli katolików”29. Delegat ponadto informował, z˙e Biskup ma zamiar ubiegac´ sie˛ o paszport bezpos´rednio w MSW30. Ten haczyk z obywatelstwem wydał sie˛ władzom centralnym interesuja˛cy. Chociaz˙ wydaje sie˛ z˙e samo prawo stało po stronie Biskupa. Mianowicie 28 czerwca 1919 roku Polska zawarła traktat w Wersalu i zgodziła sie˛, z˙e z˙adna ustawa nie be˛dzie sprzeczna z jego ustaleniami31, a on w artykule 4 opiewał: „Polska uznaje za obywateli polskich z samego prawa bez z˙adnych formalnos´ci osoby przynalez˙nos´ci [...] rosyjskiej, urodzone na wspomnianym terytorium z rodziców tamz˙e stale zamieszkałych chociaz˙by w chwili, gdy niniejszy Traktat nabierze mocy obowia˛zuja˛cej, same nie miały tam stałego zamieszkania”32. Te ustalenia w pełni odnosiły sie˛ do Biskupa. Ograniczenia w tym wzgle˛dzie kre˛powały jego ruchy przez cały czas pobytu w Wilnie. Biskup w tym wypadku, korzystaja˛c ze znajomos´ci, uzyskał na pół dyplomatyczny paszport bezpos´rednio w MSZ dzie˛ki wstawiennictwu „szefa gabinetu byłego p. ministra spraw wojskowych”, o czym nawet nie poinformowano MSW. Wywołało to gniew ministra Władysława Kiernika33. Kolejny paszport, tym razem do Rygi na konsekracje˛ swojego ucznia ks. Józefa Rancana, Biskup uzyskał na drodze zwyczajnej34. 423 28 AAN, MWRiOP 457, k. 94-95. 29 LL, s. 387, list do J. Kukty, 14 IV 1924. 30 AAN, MWRiOP 457, k. 94-95. 31 Traktat mie˛dzy Głównymi Mocarstwami Sprzymierzonymi i Stowarzyszonymi a Polska˛, artykuł 1, w: Dokumenty z dziejów polskiej polityki zagranicznej 1918-1932, Warszawa 1989, s. 72. 32 Tamz˙e, s. 72. 33 Tamz˙e, k. 96, pismo ministra Wł. Kiernika do MSZ, 18 VII 1923. 34 AGM, Acta GM, Personalia, dla przedstawienia do otrzymania paszportu. Wycia˛g z ksie˛- gi niestałej ludnos´ci domu przy ul. Pie˛knej no 24/26, [Warszawa] 14 IV 1924; LCVA 1674, 2, t. 1, k. 22. Zas´wiadczenie do m. Wilna na wydanie paszportu z ksia˛g ludnos´ci niestałej domu no 52/54 przy ulicy Krakowskie Przedmies´cie, Warszawa 17 IV 1924.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==