Z˙ eby uzasadnic´ swoje wnioski, Roman przypisuje Biskupowi intencje polityczne. Na podobny zarzut, kiedy indziej postawiony, Biskup odpowiedział: „Jak kto na z˙ółtaczke˛ chory, wszystko mu w z˙ółtych kolorach sie˛ przedstawia”23. W oparciu o tak skonstruowane „fakty” delegat wycia˛ga wniosek o antypolskiej działalnos´ci Biskupa i domaga sie˛ jego odwołania. Biskup nie znał pisma Romana i nie mógł na nie odpowiedziec´. Ale na podobny zarzut w „Gazecie Kos´cielnej” złoz˙ył protest do abp. Bilczewskiego, odpowiedzialnego za czasopismo, pisza˛c: „S´miem Go zapewnic´, z˙e ani chwili bym nie pozostawał na stanowisku biskupa wilen´skiego, gdybym był mógł uczynic´ sobie zarzut działania ze szkoda˛ dla Kos´cioła lub polskiej i katolickiej ludnos´ci diecezji”24. Pismo delegata Romana MSZ najwidoczniej uznało za nie wystarczaja˛ce, gdyz˙ zwróciło sie˛ bezpos´rednio do delegata z z˙a˛daniem dostarczenia „autentycznych dokumentów w postaci okólników, rozporza˛dzen´ i listów ks. Biskupa, protokółów jego rozmów, zeznan´ s´wiadków naocznych itp”25. W odpowiedzi z 13 lipca 1923 roku Roman usprawiedliwiał sie˛, z˙e nie moz˙e spełnic´ tych z˙a˛dan´, gdyz˙ stanowisko Biskupa uniemoz˙liwia roztoczenie nad nim tak s´cisłego nadzoru. Przy okazji daje pozytywne s´wiadectwo duchowien´stwu wilen´skiemu, które kategorycznie uchyla sie˛ od dostarczania donosów na swego Biskupa26. Niemniej ks. sekretarz Krišcˇiukaitis wspomina, z˙e po drugiej stronie ulicy, naprzeciwko domu biskupiego, tajna policja urza˛dziła sobie punkt obserwacyjny, z którego moz˙na było s´ledzic´ Biskupa i jego gos´ci27. Tego samego 19 maja 1923 roku Roman wystosował specjalne pismo do ministra spraw wewne˛trznych z informacja˛, z˙e bp Matulewicz zamierza udac´ sie˛ do Rzymu ad limina Apostolorum, a nie ma załatwionego obywatelstwa i w zwia˛zku z tym stoi pod znakiem zapytania sprawa jego paszportu. Dekret gen. Z˙eligowskiego (nr 56) wymagał bowiem dla stwierdzenia obywatelstwa mie˛dzy innymi przebywania na terenie Wilen´szczyzny od dnia 1 stycznia 1918 roku. Natomiast bp Ma422 23 LP, t. I, s. 148, list do W. Jakowskiego, 26 XII 1920. 24 LCVA, 1674, 2, vol. 30, k. 53. 25 AAN, MWRiOP, 452, k. 147, pismo delegata rza˛du do MSW, 13 VII 1923. 26 Tamz˙e, k. 147-148. 27 J. Krišcˇiukaitis, Wspomnienia sekretarza o Biskupie wilen´skim, w: Wspomnienia, s. 248- -249.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==