szes´ciu radnych, były delegat rza˛du w Wilnie – Andrzej Tupalski, pie˛ciu profesorów USB i Jan Obst – prezes Ligi Robotniczej S´ w. Kazimierza109. Sygnatariusze domagaja˛ sie˛ od rza˛du polskiego spowodowania odwołania bp. Matulewicza z katedry wilen´skiej. Uzasadniaja˛ to naste˛- puja˛co: „Ks. Biskup Matulewicz osobis´cie jest bardzo poboz˙nym i zacnym kapłanem i jako takiego poznał go obecnie panuja˛cy Ojciec S´wie˛- ty, gdy jako nuncjusz apostolski odwiedzał Wilno. Nie przecza˛c słusznemu pogla˛dowi na ks. Matulewicza Ojca S´wie˛tego, os´mielamy sie˛ jednak twierdzic´, z˙e Biskup Matulewicz jest czynnym patriota˛ litewskim działaja˛cym w mys´l wrogich nam zamierzen´ niemiecko-litewsko-bolszewickich i dlatego, w interesie Rzeczypospolitej Polskiej powinno byc´ spowodowane co najrychlejsze usunie˛cie Biskupa Matulewicza z Wilna”110. Tekst jest powtórzeniem zarzutów zawartych w memoriale A Son Excellence le Nonce Apostolique en Pologne Monseigneur Laurent Lauri. Dodaje jednak nowe szczegóły Niemcy razem z Litwinami chcieli odpolonizowac´ diecezje˛ wilen´ska˛. Poniewaz˙ Litwinów jest mało, bp. Matulewicz i jego mocodawcy spostrzegli, z˙e trzeba odpolonizowac´ Białorusinów, którzy sa˛ na drodze ku pełnej integracji z Polska˛. „Istnieja˛ powaz˙ne poszlaki, z˙e dotychczas na poparcie tej sprawy wpłyne˛ły via Kowno znaczne sumy z Niemiec”111. W tym celu do dalszych okolic od Wilna biskup posyła ksie˛z˙y Białorusinów. Oni narzucaja˛ ludnos´ci je˛zyk białoruski. Owocem tej polityki sa˛ wyniki wyborów parlamentarnych z 1922 roku. Po wyczerpaniu wszystkich moz˙liwos´ci odwołania bp. Matulewicza z Wilna, ks. kanonik Lubianiec, po raz pierwszy jawnie 8 maja 1924 roku zwrócił sie˛ do ks. Mariana Wis´niewskiego, jako przedstawiciela Ksie˛z˙y Marianów o pomoc, gdyz˙ „Oni, zdaje sie˛, jedni tylko moga˛ zabrac´ głos w tej sprawie i Ich głos moz˙e miec´ posłuch u Ojca S´wie˛- tego Piusa XI”. Zwracał sie˛ o to „W imie˛ Kos´cioła s´wie˛tego i w imie˛ Matki Najs´wie˛tszej Ostrobramskiej, Królowej Korony Polskiej, imie413 109 AAN, MWRiOP 457, k.101-137. Memoriał jest niedatowany. Jego date˛ ustaliłem w oparciu o okolicznos´ci konfliktu w Raduniu, k. 125. 110 Tamz˙e, k. 108. 111 Tamz˙e, k.3.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==