Jan Prokop pisze: „Wiemy z historii, z˙e Jego [Kos´cioła] słudzy dos´c´ che˛tnie s´piewali Te Deum po zwycie˛stwie – kolejnym – kaz˙dej ze stron. Jes´li zas´ czasem odmawiali bezpos´redniego zaangaz˙owania włas´nie w imie˛ uniwersalistycznych racji, padały oskarz˙enia, z˙e kler uprawia antynarodowa˛ polityke˛ na rzecz interesów Watykanu. Tu proponowałbym minute˛ medytacji nad losem wilen´skiego arcybiskupa Jerzego Matulaitisa-Matulewicza”86. Autorzy uwaz˙aja˛ bp. Matulewicza za „syna narodu nam dzis´ wrogiego”. Nie toleruja˛, z˙e ma kucharke˛ i kapelana Litwina87. Maja˛ mu za złe, z˙e chciał, aby takz˙e Litwini byli profesorami na Uniwersytecie Stefana Batorego88. Wszelkie informacje, pochodza˛ce od nie-Polaków traktuja˛ jako podejrzane: „szkoda tylko, z˙e ta znajomos´c´ naszych stosunków nie zawsze była zgodna z prawda˛ i zbyt wygla˛dała na partyjna˛, płyna˛ca z me˛tnego z´ródła litewskiego lub białoruskiego89. Szczególnie nie mogli darowac´, z˙e Biskup w 1922 roku, zezwolił na druk białoruskich homilii ks. Ildefonsa Bobicza pt. „Niadzielasnija ewanhielii i nawuki” i nie sprzeciwił sie˛ wydawaniu czasopisma „Białoruska Krynica” przez ks. Adama Stankiewicza90. Innym przeste˛pstwem Biskupa było, z˙e nie zakazał ksie˛z˙om kandydowac´ do sejmu z list mniejszos´ci narodowych i lewicowych91. Autorzy posługuja˛ sie˛ informacjami prasowymi, sugeruja˛cymi, z˙e Biskup chciał na sufragana ks. Fabiana Abrantowicza, ks. Juliusza Ellerta, ks. Antoniego Wiskonta92. „Wiedza˛” jak Biskup powinien rza˛dzic´ diecezja˛: dekretami i kanonami zaprowadzic´ dyscypline˛ ws´ród duchowien´stwa93. Maja˛ za złe, z˙e biskup dopomógł do zgody w sporze polsko-litewskim94. Kon´cza˛ tekst: „Nie obwiniamy Biskupa Matulewicza o wykroczenia antykanoniczne, nie wdzieramy sie˛ do jego sumienia i intencji, chcemy 408 86 J. Prokop, Z˙ yc´ w diasporze, „Tygodnik Powszechny” 1989, nr 29, s. 3. 87 LMAB, F 43, 7080, k. 15. 88 Tamz˙e, k. 17. 89 Tamz˙e, k. 11. 90 Tamz˙e, k. 13. 91 Tamz˙e, k. 8-9. 92 Tamz˙e, k. 10. 93 Tamz˙e, k. 7-8. 94 Tamz˙e, k. 3.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==