przez delegacje˛ czterech ksie˛z˙y z diecezji wilen´skiej oraz przesyła kolejny memoriał mieszkan´ców Wilna. W delegacji wzie˛li udział: ks. Leon Puciata, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego, ks. Leopold Chomski, katecheta wilen´ski oraz dwóch innych, których nazwisk nie podano77. Delegaci oskarz˙ali bp. Matulewicza o prowadzenie depolonizacji na terytorium Wilen´szczyzny przez szerzenie „nacjonalizmu białoruskiego i litewskiego” ze szkoda˛ dla Polski. Narzekali, z˙e Biskup narzuca je˛zyk białoruski, gdzie nie odczuwa sie˛ jego potrzeby, a nawet gdzie nie jest wskazany, wysyłaja˛c tam w tym celu ksie˛z˙y Białorusinów. Delegacja, ku irytacji nuncjusza, usiłowała go przekonac´, z˙e Pius XI jest w błe˛dzie cenia˛c bp Matulewicza i nie dostrzegaja˛c jego postawy antypolskiej78. Jednoczes´nie z relacja˛ od delegacji ksie˛z˙y, nuncjusz Lauri przesłał do Rzymu nie datowany memoriał, podpisany przez Szymona Meysztowicza, Wacława Andzukowicza i Jana Kasperowicza79. Niewa˛tpliwie wioda˛ca˛ postacia˛ w składzie delegacji był Szymon Meysztowicz. Zajmował on eksponowane stanowisko w departamencie spraw zagranicznych Tymczasowej Komisji Rza˛dza˛cej Litwy S´rodkowej80. Był włas´cicielem maja˛tku spod Poniewiez˙a i bratem Aleksandra Meysztowicza. Członek Komisji Kontrolnej Ligi Narodów Hiszpan Usquiano poinformował bp. Matulewicza, z˙e Szymon Mysztowicz prosił go, aby poprzez ambasade˛ hiszpan´ska˛ przy Watykanie dopomógł mu usuna˛c´ biskupa z Wilna. W tej sprawie jez´dził do nuncjusza Rattiego do Warszawy i przygotowuje sie˛, aby zwrócic´ sie˛ do Rzymu81. Obecny tekst jest wie˛c owocem tego przygotowania. Z tres´ci memoriału widac´, z˙e autorzy pozostawali pod silnym wraz˙eniem wyników wyborów z 5 listopada 1922 roku, w których mniejszos´ci narodowe odniosły spory sukces. Oskarz˙aja˛ bp. Matulewicza, z˙e najwie˛ksze osia˛gnie˛cia z lewicowej listy „Odrodzenia” i listy mniej406 77 Ustna relacja ks. L. Chomskiego z 1970 r.; O ks. Chomskim jako o swoim prefekcie szkolnym, pod przezwiskiem Chomik i Naphta, pisze obszernie Czesław Miłosz w ksia˛z˙ce Rodzinna Europa, Warszawa 1990, s. 75-94; LMAB, F 43, k. 311. 78 Zbiory własne. 79 Tamz˙e. 80 „Gazeta Warszawska” 1921, nr 3, s. 1. 81 Journal, s. 306.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==