Trzy miesia˛ce póz´niej, be˛da˛c w Rzymie, abp Ropp swoje spostrzez˙enia przekazał równiez˙ Kongregacji Nadzwyczajnych Spraw Kos´cioła61. Z wyrazami niezadowolenia Polaków spotkał sie˛ nuncjusz Ratti w Wilnie w dniach 24-31 stycznia 1920 roku. Przyja˛ł wówczas liczne delegacje społeczne, rza˛dowe i kos´cielne. Była tez˙ z oskarz˙eniami Kapituła wilen´ska, o czym czytamy w Protokóle: „Dwa razy Kapituła posyłała swe delegacje: raz do nuncjusza Achillesa Ratti podczas Jego bytnos´ci w Wilnie, i drugi raz do nuncjusza Lauri. Ojciec s´w. Pius XI, dawny nuncjusz w Polsce Ratti, znał osobis´cie bp. Matulewicza i bardzo go powaz˙ał; informacje przeto Kapituły Ojciec s´w. przyjmował nieche˛tnie i niedowierzaja˛co”62. Niemniej, w oparciu o zebrane relacje, nuncjusz sformułował zarzuty strony polskiej pod adresem bp. Matulewicza, które mu utrudniaja˛ spełnianie obowia˛zków: z˙e ma kapelana ks. Józefa Wojtkiewicza, zbyt po litewsku czuja˛cego, który te˛ swoja˛ litewskos´c´ nieroztropnie i bezkrytycznie okazuje, z˙e sprawe˛ konfliktu w Giedrojciach nie doprowadził do kon´ca, okazuja˛c w nim jak i w innych sprawach stronniczos´c´ na strone˛ litewska˛ oraz z˙e w Wilnie, mies´cie niemal całkowicie polskim, stroni od Polaków, albo udziela sie˛ bez zaangaz˙owania, co powoduje pomie˛dzy biskupem i owczarnia˛ rów63. Szczególnie nuncjusz zatrzymał sie˛ nad zarzutem biernos´ci. Pisał do kardynała Gasparriego: „Moz˙na tez˙ wytłumaczyc´ na korzys´c´ bp. Matulewicza brak inicjatywy, o co ogólnie sie˛ go oskarz˙a, brak, który według wielu jest tym mniej, mówia˛c ogle˛dnie, niepoz˙a˛dany, im bardziej zmienne jest otoczenie i sytuacja. W długich rozmowach ze s´wieckimi i duchownymi musiałem wielokrotnie i w Wilnie, i tutaj wyjas´niac´, z˙e zdarzaja˛ sie˛ chwile, które z jednej strony wydaja˛ sie˛ bardziej odpowiednie do działania i wie˛cej tej działalnos´ci wymagaja˛ce, ale które włas´ciwie nie pozwalaja˛ na nic innego, jak tylko na cierpliwe oczekiwanie, poła˛czone z troska˛ o zachowanie dobra i niedopuszczenie do zła. W przypadku konkretnym bp Matulewicz nie mógł znacza˛co działac´ w sposób, jaki chcieli Polacy, ale tez˙ nie mógł zawiesic´ działalnos´ci według pragnien´ Litwinów i Białorusinów. To wszystko wskazuje na 401 61 ASCAPC, Russia 600, prot. 6392, pismo z 30 III 1920. 62 LMAB, F 43, VKF 520, k. 311. 63 Stolica, s. 221-222, list nuncjusza A. Rattiego do bp. Matulewicza, 24 II 1920.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==