Prowincjał jezuitów o. Henryk Haduch, złoz˙ył nuncjuszowi Rattiemu memoriał. Jest on nie podpisany i bez daty58. Z tres´ci wynika, z˙e został napisany jesienia˛ 1919 roku. Prowincjał pisze, z˙e nieche˛c´ Polaków do bp. Matulewicza, wynika z tego powodu, z˙e uwaz˙aja˛ go za stronnika rza˛du litewskiego, który chce, aby Wilno nalez˙ało do Litwy, nie przeciwstawia sie˛ ksie˛z˙om Litwinom, uprawiaja˛cym polityke˛, natomiast jest przeciwny Polakom, nie ma tez˙ umieje˛tnos´ci rza˛dzenia. Juz˙ przed nominacja˛ miał opinie˛ zwia˛zanego z Litwa˛. Potwierdził to przyjmuja˛c konsekracje˛ w Kownie. Na sekretarza wybrał ks. J. Wojtkiewicza, który ma opinie˛, wroga Polaków. Pozbawił stanowiska profesora seminarium ks. Leopolda Chomskiego. Pod jego rza˛dami Litwini udaremnili naboz˙en´stwa polskie w Giedrojciach. Z tego powodu Polacy wywiez´li proboszcza. Przytaczał tez˙ relacje˛ abp. Hryniewieckiego, z˙e ktos´ chciał sie˛ wyspowiadac´ przed ksie˛dzem Litwinem, ale ten odmówił wyspowiadania go po polsku. Prowincjał pisał o sprawach, w których sie˛ nie orientował. Relacjonował: „Jak niesie wies´c´, takz˙e obecnego rektora seminarium, ks. Uszyłło, ma zamiar usuna˛c´.” Biskup rzeczywis´cie chciał go odwołac´, ale dlatego, z˙e zaproponował go na swego sufragana59. Na przełomie 1919 i 1920 roku abp Edward Ropp przebywał w Wilnie i rozmawiał z Polakami o bp. Matulewiczu. Swoje wraz˙enia przekazał nuncjuszowi Rattiemu. Biskupowi Matulewiczowi powszechnie przypisuje sie˛ dobra˛ wole˛ i uwaz˙a sie˛ go za godnego wszelkiego szacunku. Jednak niektóre jego kroki i nominacje podje˛te pod wpływem Litwinów, wypływaja˛ce z jego umiarkowanego nacjonalizmu oraz pewna biernos´c´, gdy oczekiwano od niego energicznego działania, sprawiły, z˙e w oczach Polaków utracił wiarygodnos´c´60. Nuncjusz Ratti powaz˙nie potraktował uwagi abp. Roppa. Ustosunkował sie˛ do nich zarówno w lis´cie do bp. Matulewicza jak i w raporcie dla sekretarza stanu. 400 58 ASV, ANV, vol. 206, k. 803-804; nazwisko o. Haducha napisał nuncjusz. 59 Stolica, s. 150, pros´ba bp. Matulewicza do Benedykta XV, 6 IX 1919. 60 ANV,197, k. 214-215.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==