nie moz˙e pracowac´. Projekt pisma przygotowany przez biskupa tarnowskiego mieli przejrzec´ biskupi: Fulman, Matulewicz i Gall. Do opracowania komunikatu dla rza˛du wydelegowano biskupów: Bilczewskiego, Fulmana, Matulewicza, Przez´dzieckiego i Łukomskiego15. Zasadniczym tematem, którym zajmowały sie˛ zjazdy biskupów w 1924 i 1925 roku, był konkordat oraz zwia˛zana z nim nowa struktura administracyjna i korekta granic diecezji. Ordynariusz wilen´ski z koniecznos´ci musiał w tych pracach uczestniczyc´. Pomimo przeprowadzonych wyborów i formalnego wła˛czenia Wilen´szczyzny do Rzeczypospolitej Polskiej, granica z Litwa˛ była w dalszym cia˛gu dyskusyjna. Nie uznawała jej Republika Litewska. Do 15 marca 1923 roku brak tez˙ było potwierdzenia mie˛dzynarodowego. Władze polskie chca˛c zyskac´ wsparcie Watykanu, zwróciły sie˛ do Stolicy Apostolskiej o dostosowanie granic diecezji do granic pan´stwowych. 19 paz´dziernika 1922 roku nuncjusz Lorenzo Lauri zapytał bp. Matulewicza, czy jest rzecza˛ konieczna˛ i stosowna˛, aby powiat brasławski, lez˙a˛cy w granicach polskich, lecz nalez˙a˛cy do diecezji kowien´skiej, wcielic´ do diecezji wilen´skiej, choc´by tymczasowo, a nawet za cene˛ 54 parafii diecezji wilen´skiej, pozostaja˛cych w Republice Litewskiej. Interesowało nuncjusza takz˙e to, jakie reperkusje wywołałaby ta sprawa u rza˛du litewskiego i jak ustosunkowałby sie˛ do niej ordynariusz kowien´ski16. Odpowiadaja˛c na te pytania bp Matulewicz 1 listopada 1922 roku informował nuncjusza, z˙e 54 parafiami w Litwie rza˛dzi kanonik Józef Kukta, a terytorium brasławskim ks. Piotr Man´kowski. Potrzeby religijne parafian sa˛ dostatecznie zabezpieczone i nie ma koniecznos´ci dokonywania nagłych zmian. Uwaz˙ał nawet, z˙e nie jest to włas´ciwe, bo chociaz˙ Ziemia Wilen´ska faktycznie nalez˙y do Polski, to na forum mie˛dzynarodowym toczy sie˛ o nia˛ spór i ani uchwały sejmu wilen´- skiego, ani sejmu warszawskiego nie zostały uznane przez Lige˛ Narodów. Nie ma wie˛c powodów, aby Stolica Apostolska uprzedzała fakty polityczne, zwłaszcza, z˙e Polska mogłaby z tego wycia˛gna˛c´ korzys´ci, a Litwa czułaby sie˛ pokrzywdzona, gdyz˙ Litwini stale twierdza˛, z˙e ziemie te zostały im zabrane siła˛ i podste˛pem z pogwałceniem umów mie˛- 371 15 Tamz˙e, Zjazdy XX Biskupów w 1922 r., Protokół, s. 10, 16. 16 AGM, Acta GM, Acta Vilnensia, Teritorium Brasław, nr 1.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==