Jeden z alumnów – Józef Skruodis, Litwin, załoz˙ył samokształceniowe kółko ascetyczne, do którego nalez˙ał równiez˙ Jerzy Matulewicz. O swoich przemys´leniach w tym gronie Jerzy pisał do litewskiej prasy w Stanach Zjednoczonych. Jego koledzy z Mariampola: Wincenty Šlekys i ks. Antanas Milukas byli tam redaktorami. Pisywał do „Garas Amerikos Lietuviu”. Za przysyłanie czasopisma do Petersburga redakcja z˙a˛dała czterech artykułów. Z zachowanego listu do Šlekysa widac´, z˙e Jerzy pisał ich sporo: „Jes´li be˛de˛ mógł to wie˛cej i cze˛s´ciej napisze˛ niz˙ cztery razy po cztery artykuły, a teraz takz˙e przesyłam korespondencje˛”49. Niestety, dla bezpieczen´stwa artykułów nie podpisywał. Nie wiemy wie˛c, co było ich tres´cia˛. Sprawy, które go szczególnie interesowały wyraził w artykule pod tytułem Kilka słów do naszych ksie˛z˙y. Tekst liczy 27 stron i został wydrukowany w 1903 roku, ale jak zaznacza Autor, został napisany szes´c´ lat wczes´niej i bez z˙adnych zmian został wydany50. Zastanawiaja˛c sie˛ w nim czy ksie˛z˙a i klerycy moga˛ sie˛ wła˛czyc´ do udziału na rzecz litewskiego odrodzenia narodowego, dostrzegł dwa zagadnienia: jak „ochrzcic´” narodowy ruch oraz jak bronic´ Litwe˛ przed rusyfikacja˛ i prawosławiem. Inteligencja s´wiecka, zdaniem Matulewicza, podnosiła naród w sposób niechrzes´cijan´ski, cze˛sto w opozycji do Kos´cioła i ksie˛z˙y. Istnienie narodów wynika z prawa naturalnego, a Kos´ciół nie wyste˛puje przeciw naturze, ale ja˛ udoskonala, us´wie˛ca i do Boga prowadzi. Biskupi i kapłani litewscy powinni przeto stana˛c´ na czele ludu, czego przykład dał bp Maciej Valancˇius. Ksie˛z˙a litewscy powinni wzia˛c´ udział w ruchu narodowym, gdyz˙ jest to s´wie˛ty obowia˛zek. Jednak, „Miłowac´ ojczyzne˛, nie znaczy nienawidzic´ inne narody. Chrzes´cijanin, a tym bardziej kapłan winien wznies´c´ sie˛ wyz˙ej. Miłuja˛c ojczyzne˛, znajdzie w swym sercu miejsce i dla innych narodów. [...] Kapłan jako kapłan, musi wszystkich przycia˛gac´ do swego serca. Kos´ciół – nie miejsce dla celów politycznych”51. Matulewicz stwierdza, z˙e narodowi i Kos´ciołowi szkodzi rusyfikacja. Okupanci chca˛ mu wydrzec´ mowe˛ ojczysta˛ i wiare˛ katolicka˛, aby za32 49 LL, s. 590, 27 IV 1897. 50 J. [Matulewicz], Keli odiai musu kunigeliams, „Dirva-Žinynas” 1903, nr 9, s. 43-69. 51 Cyt. za: Odnowiciel, s.41.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==