topic´ Litwe˛ w rosyjskim morzu prawosławnym, by panowac´ wszechwładnie. Zabraniaja˛ wydawac´ prase˛, nie pozwalaja˛ na zakładanie organizacji, wykupuja˛ ziemie˛, nasyłaja˛ swoich ludzi, rusyfikuja˛ młodziez˙ w szkole i w wojsku. Usiłuja˛ oderwac´ biskupów od papiez˙a, kapłanów od biskupów, a lud od kapłanów. Tworza˛ podziały pomie˛dzy wiernymi i niewierza˛cymi, szerza˛ prawosławie, rozbijaja˛ jednos´c´ religijna˛ i narodowa˛. Zauwaz˙a tez˙ wine˛ rodaków: ksie˛z˙a i włas´ciciele ziemscy rozmawiaja˛ tylko po polsku, lud wstydzi sie˛ mowy litewskiej. W zakon´czeniu apelował do ksie˛z˙y o jednos´c´ z biskupami we wspólnej walce o ducha narodowego i kos´cielnego52. Korespondencja i artykuły do prasy w Stanach Zjednoczonych nie uszły uwadze z˙andarmerii rosyjskiej. Na wniosek komendanta z Mariampola Andrzeja Wonsiackiego na pocza˛tku 1897 roku przeprowadzono u Matulewicza rewizje˛. Policja otoczyła gmach Akademii. Do s´rodka weszli pułkownik z˙andarmerii i prokurator z dwoma z˙andarmami. W towarzystwie wicerektora ks. Bolesława Kłopotowskiego zrewidowali półki z ksia˛z˙kami i rzeczy osobiste Jerzego. Zwrócili uwage˛ na re˛kopisy. Były jednak napisane w je˛zyku dla nich niezrozumiałym. Poprosili o pomoc wicerektora, który os´wiadczył, z˙e sa˛ to notatki z jego wykładów historii. W rzeczywistos´ci był tam równiez˙ tekst przeznaczony dla prasy litewskiej, za co wicerektor póz´niej upomniał ich Autora53. Niemniej niektóre re˛kopisy zabrali. W lis´cie do Šlekysa Jerzy Matulewicz kilka miesie˛cy póz´niej pisze: „Wspomne˛ tu jedynie, z˙e juz˙ sie˛ uwolniłem od z˙andarmów. Wszystkie kartki papieru, jakie zabrali, zwrócili. Wypytywali tez˙ o Ciebie”54. Na szcze˛s´cie wszystko skon´czyło sie˛ dobrze. Bp Henryk Przez´dziecki wspomina: „Patrzyłem na coraz wie˛kszy rozwój duchowy i umysłowy Jerzego w Seminarium, naste˛pnie w Akademii w Petersburgu. Pote˛z˙niał z kaz˙da˛ chwila˛. Ten sam szacunek i miłos´c´, którymi otaczano Jerzego w Warszawie, stały sie˛ jego udziałem i w Akademii Petersburskiej”55. 33 52 Streszczam za: Odnowiciel, s. 37-43. 53 Tamz˙e, s. 34. 54 LL 590, 25 IX 1897. 55 H. Przez´dziecki, „Ksia˛dz Jerzy...”, dz. cyt., w: Wspomnienia, s. 360.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==