opinii nuncjusza warszawskiego Lorenzo Lauriego oraz abp. Edwarda Roppa i abp. Andrzeja Szeptyckiego48. W oparciu o zebrane opinie opracowano i wydrukowano dossier zatytułowane: Relazione con sommario e voto circa l’istituzione d’un Prelato con giurisdizione ordinaria sui Russi dimoranti in Europa, fuori della Polonia e della Russia. Z obszernej relacji przytocze˛ fragment opinii bp. M. d’Herbiniego, która˛ napisał 20 paz´dziernika 1926 roku, w kilka dni po powrocie z Rosji i Litwy, gdzie sie˛ zapewne spotkał z abp. Matulewiczem: „Dwa nazwiska moga˛ byc´ brane pod uwage˛ i jak sie˛ wydaje, tylko te dwa: Edwarda O’Rourke, biskupa gdan´skiego i Jerzego Matulewicza, przeniesionego ze stolicy w Wilnie na tytularne arcybiskupstwo w Aduli. Obaj zdobyli wykształcenie w Rosji, doskonale mówia˛ po rosyjsku, kochaja˛ Rosjan, rozumieja˛ ich psychike˛ i sa˛ dobrze widziani przez Rosjan. Jednak pierwszy z nich obja˛ł ostatnio trudna˛ placówke˛ w Gdan´sku i nie powinien z niej byc´ zabrany jak tylko w razie koniecznos´ci. Natomiast drugi czyli abp Matulewicz wydaje sie˛ byc´ bardziej odpowiednim na tworzone stanowisko i nie jest konieczne branie pod uwage˛ innych racji, aby pomina˛c´ bp O’Rourke. Arcybiskup Matulewicz dla nieco rygorystycznego łacinnika moz˙e uchodzic´ za mało surowego w zaprowadzaniu dyscypliny. Lecz wydaje sie˛, z˙e takz˙e ta jego dyskrecja i roztropnos´c´ sa˛ czyms´ pozytywnym i stanowia˛ dos´wiadczenie kogos´, kto wie jak zdobywac´ dusze kapłanów raczej na drogach wewne˛trznych i łagodnych niz˙ groz´ba˛ kary. Ta droga odpowiada specjalnie Rosjanom. To oczywiste, z˙e abp Matulewicz nie moz˙e byc´ ordynariuszem Rosjan w Polsce. Ale takz˙e nikt inny nie moz˙e posiadac´ jurysdykcji dla Rosjan jednoczes´nie w Polsce i w innych krajach. Powinien przejs´c´ na obrza˛dek wschodni, co dla niego jest rzecza˛ łatwa˛, zwaz˙ywszy na biegłos´c´ w sprawach słowian´skich. Be˛da˛c przełoz˙onym generalnym marianów, 316 48 Zbiory własne, Relazione con sommario e voto circa l’istituzione d’un Prelato con giurisdizione ordinaria sui Russi dimoranti in Europa, fuori della Polonia e della Russia, s. 1-3, 7-8.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==