odbywac´ sie˛ tylko w je˛zyku białoruskim. Nieche˛tni je˛zykowi białoruskiemu zebrali 304 podpisy i wysłali delegacje˛ do bp. Matulewicza i delegata rza˛du z z˙a˛daniem usunie˛cia ks. Godlewskiego i je˛zyka białoruskiego39. Złoz˙yło równiez˙ protest miejscowe nauczycielstwo i urza˛d gminy na re˛ce delegata rza˛du Władysława Raczkiewicza40. 11 listopada 1924 roku Biskup surowo upomniał ks. Godlewskiego, nakazał mu natychmiast wprowadzic´ zniesione kazania polskie, polecił wytłumaczyc´ sie˛ ze stawianych przez delegata rza˛du zarzutów, jednak licza˛c sie˛ z faktem dokonanym, uznał zaprowadzony je˛zyk białoruski41. Polacy czuli sie˛ wyraz´nie uraz˙eni w swoich ambicjach i na kazania polskie odbywaja˛ce sie˛ po sumie zostawało przecie˛tnie 25-30 osób. Natomiast kazania białoruskie stały sie˛ wielka˛ atrakcja˛ i cieszyły sie˛ duz˙a˛ frekwencja˛. Ks. Godlewski po paru miesia˛cach wycia˛gna˛ł wniosek, z˙e kazania polskie w kaz˙da˛ niedziele˛ sa˛ bezcelowe i prosił Ordynariusza o ograniczenie ich tylko do wie˛kszych s´wia˛t42. W zwia˛zku z ta˛ pros´ba˛ bp Matulewicz wyznaczył komisje˛, która miała zbadac´, jaka jest proporcja w uz˙ywaniu obu je˛zyków. W jej skład weszli dziekan ze S´wira ks. Walerian Holak oraz proboszczowie: ks. Stanisław Kuderewski z Daniuszewa i ks. Kazimierz Pawłowicz z Kobylnika43. Wszyscy byli Polakami, w zwia˛zku z tym parafianie z Z´odziszek złoz˙yli protest na re˛ce Biskupa, domagaja˛c sie˛ w jej składzie przynajmniej 1 Białorusina. Biskup jednak protestu nie uwzgle˛dnił. Zapowiedziany spis na 26 kwietnia 1925 roku nie udał sie˛. Zarówno Polacy, jak i Białorusini s´cia˛gne˛li swych rodaków z okolicznych parafii44. W napie˛tej atmosferze doszło do bójki. Jedynie dzie˛ki sprawnej akcji policji zaprowadzono spokój. Komisja zdołała doliczyc´ sie˛ 300 Polaków i 400 Białorusinów45. Trudno 299 39 S. Niestan´ski, Plebiscyt w Z˙ odziszkach, „Przegla˛d Wilen´ski” 1925, nr 8, s. 3; „Dziennik Wilen´ski” 1925, nr 96. 40 „Dziennik Wilen´ski”, 1924, nr 255, s. 3. 41 AAN, MWRiOP, 904, k. 125, bp Matulewicz do Stanisława Grabskiego, ministra WRiOP, 21 VI 1925; tamz˙e, k. 130, ks. Godlewski do bp. Matulewicza, 15 XI 1924. 42 Tamz˙e, k. 133-134, ks. Godlewski do bp. Matulewicza, 26 II 1925. 43 Tamz˙e, k. 137, Komenda Policji Powiatowej w S´ wie˛cianach do Podprokuratora V Rewiru, 6 V 1925. 44 „Przegla˛d Wilen´ski”, 1925, nr 8, s. 3-4. 45 AAN, MWRiOP, 904, k. 135, pismo delegata rza˛du Wł. Raczkiewicza do MWRiOP, 26 VI 1925.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==