je˛zyka białoruskiego w kos´ciele w Szarkowszczyz´nie, a gdy ksia˛dz odmówił, prowadził przeciw niemu agitacje˛ w parafii, a nawet z policja˛ przybył do s´wia˛tyni, wypowiadaja˛c obelz˙ywe słowa na Biskupa i ksie˛- z˙y13. Autorzy Pro memoria do rza˛du polskiego pisza˛ do bp. Władysława Bandurskiego o skardze mieszkan´ców miasteczka Jody w parafii Borodzienicze na proboszcza ks. Wiktora Szutowicza, oburzaja˛c sie˛, z˙e nie chce odprawiac´ naboz˙en´stw dodatkowych inaczej niz˙ po białorusku, a oni sobie z˙ycza˛ po polsku14. Nie pisza˛ natomiast, ilu ludziom to sie˛ nie podobało. Natomiast w kaplicy w Malkowszczyz´nie na terenie parafii Druja, miejscowy ziemianin Józef Jacyna starał sie˛ nie dopus´cic´ do kazania białoruskiego krzycza˛c: „Nam nie trzeba białoruszczyzny, tu Polska, zamkniemy kos´ciół”. Przed samosa˛dem zebranych ocalili go miejscowi ksie˛z˙a: Józef Hermanowicz i Andrzej Cikoto15. W kos´ciele parafialnym w Drui, chociaz˙ kazania były głoszone po nieszporach, gdy s´wia˛tynia normalnie była pusta, grupa Polaków groziła proboszczowi awanturami16. Na pros´be˛ proboszcza ks. Andrzeja Cikoto bp Matulewicz 7 lipca 1925 roku zatwierdził porza˛dek naboz˙en´stw, jaki sie˛ ustalił w kos´ciele drujskim, w oparciu o uchwałe˛ konferencji Episkopatu Polski z 29 maja 1925 roku „by uwzgle˛dniac´ z cała˛ z˙yczliwos´cia˛ potrzeby duchowe wszystkich wiernych Rzeczypospolitej Polskiej bez róz˙nicy narodowos´ci”17. Analogiczne dokumenty wydał dla Borodzienicz i Zas´wira. Je˛zyk białoruski został usunie˛ty z kos´cioła w Zas´- wirze w 1926, z Borodzienicz w 192718, a z Drui około 1929 roku19. Chociaz˙ bp Matulewicz był przekonany, z˙e nie nadeszła jeszcze pora, aby wprowadzic´ je˛zyk białoruski do kos´ciołów, niekiedy zdarzało sie˛, z˙e ksie˛z˙a Białorusini z własnej inicjatywy i na własna˛ odpowiedzialnos´c´ to robili. 294 13 Tamz˙e, s. 138-139. 14 AAN, MWRiOP 457, k. 125. 15 A. Stankiewicz , Rodnaja mowa...dz. cyt, s. 167-169. 16 T. Podziawo , Wspomnienia, Warszawa 2001, s. 65. 17 Litterae, s. 311, akt zatwierdzenia, 7 VII 1925. 18 A. Stankiewicz , Rodnaja mowa...dz. cyt., s. 148-153, 166. 19 AAN, MWRiOP 401, k.90, Wyjas´nienie Wydziału Katolickiego w odniesieniu do niektórych punktów petycji Sejmowego Klubu Białoruskiego do Ligi Narodów, 28 XI 1930.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==