do seminarium duchownego oraz przydzielenia im jednego kos´cioła w Wilnie10. Natomiast brak było postulatów ze strony społeczen´stwa. Niepewna sytuacja polityczna i trwaja˛ce walki narodowos´ciowe nie stwarzały klimatu do przeprowadzenia tak trudnej i skomplikowanej operacji zmiany je˛zyka w s´wia˛tyniach. Dla dobra diecezji i spokoju publicznego Biskup tymczasem nie realizował swoich planów. W rozmowie z wiceprezesem Tymczasowej Komisji Rza˛dza˛cej Litwy S´rodkowej gen. Stefanem Mokrzeckim 19 lutego 1921 roku os´wiadczył: „Wreszcie, pod wzgle˛dem je˛zykowym dota˛d jeszcze z˙adnych zmian w kos´ciołach nie przeprowadziłem, dopóki jest wojna i niespokojne czasy, utrzymuje˛ wszystko w stanie, w jakim mi moi poprzednicy zostawili. Wydałem polecenie, z˙eby bez mego szczególnego pozwolenia na razie pod wzgle˛dem je˛zyków z˙adnych zmian nie robiono. W dekanacie dzis´nien´skim wprowadził do kos´cioła je˛zyk białoruski J. E. biskup Ropp, a w diecezji min´skiej J. E. biskup Łozin´ski, obaj Polacy. Ja na razie prosze˛ tylko ksie˛z˙y, z˙eby przynajmniej dzieciom, gdzie potrzeba, wyjas´niali katechizm w zrozumiałym dla nich je˛zyku, to znaczy po białorusku. Gdzie mówia˛ kazania po białorusku nie słyszałem, z˙eby to miało szkodzic´ katolickos´ci. Przeciwnie, tam wielu Białorusinów prawosławnych ucze˛szcza do kos´cioła i tam zaczynaja˛ sie˛ skłaniac´ na strone˛ katolicyzmu, a nawet zdarzaja˛ sie˛ wypadki nawrócenia. Lecz obecnie, dopóki jest takie połoz˙enie polityczne, jeszcze nie czas, aby ostatecznie rozstrzygna˛c´ te sprawy”11. Kiedy bp Matulewicz wydał taki rozkaz, nie zdołałem ustalic´. Natomiast decyzje˛ o nauczaniu dzieci w zrozumiałym dla nich je˛zyku, a wie˛c równiez˙ po białorusku, podje˛to na zebraniu dziekanów w dniach 19-20 sierpnia 1919 roku12. Zgodnie z przyje˛tymi załoz˙eniami, bp Matulewicz nie dopuszczał, aby je˛zyk białoruski został usunie˛ty z tych parafii w powiecie dzis´- nien´skim, gdzie wprowadził go bp Edward Ropp, choc´ usiłowano to czynic´. Na przykład naczelnik policji M. Staszkiewicz 28 paz´dziernika 1921 roku usiłował nakłonic´ ks. Zenona Jakucia, aby zaniechał uz˙ywania 293 10 A. Stankiewicz , Rodnaja mowa..., dz. cyt., s. 129-130, 132-133, 143. 11 Journal, s. 294-295. 12 A. Stankiewicz, Rodnaja mowa...dz. cyt., s. 128.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==