wyrobieniem intelektualnym ludnos´ci. To ksie˛z˙a białoruscy, a nie parafianie, da˛z˙yli do tego. Nie moz˙na wykluczyc´, z˙e niekiedy przys´wiecały im pragnienia szerzenia s´wiadomos´ci narodowej. Inna˛ trudnos´c´ stanowiło ubogie słownictwo je˛zyka białoruskiego, zwłaszcza w sferze religijnej. Ubogacenie go i poszerzenie wymagało czasu i powaz˙nego wysiłku. Niemniej – nauczanie dzieci w tym je˛zyku było bezwzgle˛dna˛ koniecznos´cia˛1. Z upływem czasu Białorusini coraz bardziej dojrzewali i domagali sie˛ nalez˙nych im praw. Równoczes´nie duszpasterze byli coraz bardziej s´wiadomi potrzeby rozwia˛zania tego problemu. Bp Edward Ropp pierwszy zdecydował sie˛ wprowadzic´ je˛zyk białoruski do s´wia˛tyn´ diecezji wilen´skiej. Był ordynariuszem w Wilnie w latach 1903-1907, ska˛d został usunie˛ty przez władze rosyjskie. W 1917 roku, gdy władza carska upadła, korzystaja˛c ze swoich uprawnien´, zacza˛ł wizytowac´ północno-wschodnia˛ cze˛s´c´ diecezji poza linia˛ frontu – powiat dzis´nien´ski. W czasie wizytacji towarzysza˛cy mu ksie˛z˙a głosili nauki po białorusku. Na zakon´czenie wizyty duszpasterskiej wydał list, w którym zalecał uz˙ywanie je˛zyka białoruskiego, jako bardziej zrozumiałego dla ludu, w katechizacji a takz˙e w kazaniach z okazji odpustów, czterdziestogodzinnego naboz˙en´stwa po wsiach i miasteczkach, obok tradycyjnych kazan´ polskich2. W ten sposób je˛zyk białoruski przyja˛ł sie˛ na stałe w czterech parafiach powiatu dzis´nien´skiego: Borodzieniczach, Drui, Pohos´cie i Szarkowszczyz´nie, a w dziesie˛ciu parafiach był uz˙ywany od czasu do czasu3. Błogosławiony Jerzy uwaz˙ał sie˛ za biskupa wszystkich narodowos´ci diecezji, wszystkie traktował jak równe i deklarował, z˙e wszystkim be˛- dzie jednakowo słuz˙ył4. Temu nastawieniu dał wyraz w rozmowie z ks. Andrzejem Cikoto, która˛ zanotował w dzienniku: „Powiedziałem, z˙e ruchowi odrodzenia sie˛ Białorusinów nie tylko nie be˛de˛ sie˛ sprzeciwiał, ale nawet be˛de˛ go popierał, z˙eby on nie zszedł na złe tory 290 1 AGM, Acta GM, Acta Vilnensia, Litterae, Series II, Bo-Bz, ks. Ildefons Bobicz, Odpowiedz´ Białorusinowi katolikowi, 3 X 1923. 2 J. Garbin´ski, Wprowadzenie, w: J. Garbin´ski, J. Turonek, Białoruski ruch chrzes´cijan´ski XX wieku, Warszawa 2003, s. XXIV, obszerny fragment listu E. Roppa.. 3 A.Stankiewicz , Rodnaja mowa w s´wia˛tyniach, Wilnia 1929, s. 98-106, 124. 4 Journal, s. 206.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==