7. „ZADANIEM KOS´CIOŁA NIE JEST NAUCZAC´ JE˛ZYKÓW” Ludnos´c´ uz˙ywaja˛ca na co dzien´ je˛zyka białoruskiego, w z˙yciu religijnym posługiwała sie˛ je˛zykiem polskim. Ksia˛dz w kos´ciele po polsku czytał Pismo s´wie˛te, głosił kazania, prowadził katechizacje˛. Ludzie uczyli sie˛ pacierza, s´piewali pies´ni, korzystali z tekstów religijnych takz˙e w tym je˛zyku. Co wie˛cej, na skutek narzucania siła˛ prawosławia i je˛- zyka rosyjskiego mylnie sa˛dzili, z˙e je˛zyk polski stanowi integralna˛ cze˛s´c´ wiary katolickiej, z˙e wyznaja˛ „polska˛ wiare˛”, w odróz˙nieniu od prawosławia – „ruskiej wiary”. Dziecko mówia˛ce w domu po białorusku, aby wejs´c´ w dojrzałe z˙ycie religijne, musiało opanowac´ przynajmniej podstawy je˛zyka polskiego. Było wie˛c przez Kos´ciół polonizowane. Taka sytuacja miała wielorakie naste˛pstwa. Przede wszystkim ludnos´c´ była religijnie zaniedbana. Je˛zyk polski – je˛zyk praktyk religijnych, chociaz˙ zbliz˙ony do je˛zyka białoruskiego – był jej obcy. Zjawisko to nie mogło byc´ oboje˛tne pasterzowi, zwłaszcza, z˙e dotyczyło powaz˙nej cze˛s´ci mieszkan´ców diecezji, niezalez˙nie od tego czy ktos´ uwaz˙ał sie˛ za Białorusina czy za Polaka. Ponadto władze administracyjne, da˛z˙a˛c do planowej asymilacji ludnos´ci białoruskiej, czyniły nadzwyczajne wysiłki, aby Kos´ciół katolicki traktowac´ instrumentalnie, jako narze˛dzie do umacniania polskos´ci. Jednoczes´nie działacze polscy mieli s´wiadomos´c´, z˙e akcja zmierzaja˛ca do powie˛kszania liczby Polaków, z wykorzystaniem do tego celu Kos´cioła, ma bardzo kruche podstawy, bo oparta jest na ciemnocie ludu. Sta˛d niesłychana ich draz˙liwos´c´ na wszelkie przejawy niezalez˙nos´ci Kos´cioła i strach, z˙e pewnego dnia ksie˛z˙a Białorusini powiedza˛ swoim rodakom, z˙e oni nie sa˛ wyznawcami „polskiej”, ale katolickiej wiary, i z˙e Boga moz˙na chwalic´ w je˛zyku białoruskim na równi z polskim. Powaz˙na˛ trudnos´c´ wprowadzenia je˛zyka białoruskiego do z˙ycia religijnego stanowiła nikła s´wiadomos´c´ narodowa poła˛czona ze słabym 289
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==