rafii radun´skiej, gdzie istniała kaplica wybudowana przez Litwinów, Biskup zezwolił odprawiac´ naboz˙en´stwa wikaremu z Naczy, nie-Litwinowi „dla wszystkich (a nie tylko dla Litwinów) i pod wyraz´nym warunkiem, z˙e w kos´ciele oprócz je˛zyka litewskiego, be˛dzie dopuszczony je˛zyk polski”66. Te wszystkie zarza˛dzenia nie podobały sie˛ zarówno organizatorom zajs´c´, jak i władzom polskim. Poselstwo polskie przy Watykanie 11 kwietnia 1924 roku złoz˙yło w Kurii Rzymskiej memoriał, który nuncjusz Lauri 30 kwietnia 1924 roku udoste˛pnił Biskupowi67. Kilka dni póz´niej przesłał Biskupowi dwa pisma organizatorów zajs´c´68. Z kolei Ministerstwo Spraw Zagranicznych 20 maja 1924 roku wystosowało memoriał podobny jak poselstwo polskie do nuncjatury. Równiez˙ ten tekst nuncjusz Lauri przekazał Biskupowi prosza˛c by odpowiedział nan´69. Bp Matulewicz odpowiedział 4 czerwca 1924 roku na oba memoriały rza˛dowe ła˛cznie. Odpowiedz´ obejmuje 21 stron tekstu oraz 21 zała˛- czników na 32 stronach maszynopisu. Jak zauwaz˙ył Biskup, autorzy obu memoriałów, przejawiaja˛ swego rodzaju gorliwos´c´ o sprawy religii, co w rzeczywistos´ci miało słuz˙yc´ wywarciu presji na Biskupa. Mianowicie napisali, z˙e juz˙ 50 osób z parafii radun´skiej zapisało sie˛ do s´wiadków Jehowy. Zapytani o to ksie˛z˙a znaja˛cy parafie˛ zaprzeczyli temu. Zdaniem Biskupa, moga˛ to jedynie uczynic´ sprawcy konfliktu, bo sa˛ ludz´mi niereligijnymi i pozbawionymi wszelkich uczuc´ ludzkich. Ci sami autorzy memoriałów informowali, z˙e w radun´skiej parafii ludzie umieraja˛ bez sakramentów, dzieci bez chrztu. Zapytani przez Biskupa ksie˛z˙a, odpowiedzieli, z˙e mogłoby sie˛ to zdarzyc´ z niedbalstwa ludzi. Zreszta˛ parafianie radun´scy wiedza˛, z˙e kaz˙dej chwili moga˛ otrzymac´ ksie˛dza. Nie jest to wie˛c wina władz kos´cielnych, ale organizatorów zakłócen´ i władz pan´stwowych, które taki stan toleruja˛70. Jak moz˙na wnosic´ z listu nuncjusza Lauriego, władze pan´stwowe groziły moz˙liwos´cia˛ wniesienia sprawy na forum sejmowe. Informuja˛c 285 66 Tamz˙e, De turbis..., k. 18-19. 67 LCVA, 1674, 2, vol. 34, k. 18, list L. Lauriego do J. Matulewicza, 30 IV 1924. 68 Tamz˙e, k. 19, list L. Lauriego do J. Matulewicza, 3 V 1924, brak obu zała˛czników. 69 Tamz˙e, k. 22, list L. Lauriego do J. Matulewicza, 22 V 1924. 70 AGM, Acta GM, Acta Vilnensia, De turbis..., k. 16-17.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==