W oparciu o otrzymane pismo bp Matulewicz 26 kwietnia 1920 roku zezwolił na odprawianie w kos´ciele naboz˙en´stw liturgicznych bez kazan´, a od 20 czerwca pełnych naboz˙en´stw według dawnego porza˛dku36. Najwidoczniej zaniepokoiło to władze administracyjne. 13 maja 1920 roku przybył do Giedrojc´ starosta wilen´ski Borowski wraz ze swoim sekretarzem i zarza˛dził spis parafialny w celu – jak mówił – „przyjs´cia z pomoca˛ biskupowi”. Spis trwał od 14 maja do kon´ca czerwca. Na 27 czerwca wypadała niedziela z naboz˙en´stwami w je˛zyku litewskim. Wspomniana grupa wywrotowa dowiedziawszy sie˛, z˙e wyniki spisu sa˛ korzystne dla Polaków, os´wiadczyła ks. proboszczowi Bobnisowi, z˙e nie dopus´ci do naboz˙en´stw w je˛zyku litewskim37. Wobec tej groz´by ks. Bobnis pod nieobecnos´c´ bp. Matulewicza udał sie˛ do wikariusza generalnego ks. Kazimierza Michalkiewicza. Ten zwołał posiedzenie Kapituły, na którym zdecydowano trzymac´ sie˛ ustalonego porza˛dku, aby nie sprawiac´ wraz˙enia, z˙e sie˛ ulega anarchistom38. Odprawienie naboz˙en´stwa uniemoz˙liwiono. Proboszcz, zgodnie z otrzymana˛ instrukcja˛, na najbliz˙sze niedziele zapowiedział Msze s´w. bez s´piewów39. W połowie lipca 1920 roku Giedrojcie dostały sie˛ w re˛ce rosyjskie, a po paru tygodniach znalazły sie˛ w obre˛bie pan´stwa litewskiego. Cztery lata póz´niej bp Matulewicz, wspominaja˛c konflikt w Giedrojciach, mógł z uzasadniona˛ satysfakcja˛ napisac´ do Stolicy Apostolskiej: „Zarówno rza˛d, jak i niektórzy ksie˛z˙a na wszelki sposób starali sie˛, abym uległ. Starałem sie˛ jednak z cała˛ stanowczos´cia˛, na jaka˛ mnie było stac´, oprzec´ sie˛ tym z˙a˛daniom, poniewaz˙ czułem, z˙e domagaja˛ sie˛ ode mnie rzeczy i niesprawiedliwej, i szkodliwej dla religii. A jak pokazały póz´niejsze wypadki, było to szcze˛s´liwe i korzystne włas´nie dla Polaków. Parafia w Giedrojciach bowiem w 1920 roku ponownie znalazła sie˛ pod panowaniem Litwy. Porza˛dek, jaki był zastany, równiez˙ i teraz jest zachowywany, mianowicie Polacy i Litwini maja˛ te same prawa 280 36 Tamz˙e, k. 124-126, dodatek do raportu czerwcowego ks. Fr. Bobnisa dla bp. Matulewicza, IX 1920. 37 Tamz˙e, k. 126, 130. 38 Tamz˙e, k. 99, protokół posiedzenia Kapituły, 25 VI 1920. 39 Tamz˙e, k. 127, dodatek do raportu czerwcowego ks. Fr. Bobnisa dla bp. Matulewicza, IX 1920.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==