Ks. Gumbaragis przybył do Giedrojc´ 24 lutego 1920 roku, ale go do kos´cioła nie wpuszczono. 26 lutego przemoca˛ odwieziono go do poprzedniej parafii w Suz˙anach. W odpowiedzi na ten nowy gwałt bp Matulewicz obłoz˙ył parafie˛ interdyktem, zabraniaja˛c sprawowac´ w kos´ciele funkcji religijnych. Z polecenia Biskupa decyzje˛ te˛ ogłosił 7 marca 1920 roku wicedziekan Wilna ks. Jan Kretowicz30. W sprawie otwarcia kos´cioła i mianowania proboszcza 27 kwietnia 1920 roku interweniował u nuncjusza wiceminister spraw zagranicznych Jan Da˛bski oraz nieco wczes´niej minister spraw wewne˛trznych Stanisław Wojciechowski31. Równiez˙ nuncjusz okazał zaniepokojenie z przecia˛- gaja˛cego sie˛ konfliktu. Odpowiadaja˛c na te zaz˙alenia, bp Matulewicz pisał do nuncjusza: „Nie moge˛ pozwolic´, aby wojsko, policja i niegodziwi ludzie cywilni mieszali sie˛ do spraw kos´cielnych i układali je według własnego uznania. Od tego, czego wymagaja˛ kanony i sprawiedliwos´c´, nie odsta˛pie˛, moz˙e Wasza Ekscelencja byc´ tego pewien”32. Kary nałoz˙one na parafie˛ giedrojcka˛ zmobilizowały jej mieszkan´ców do zareagowania. 19 kwietnia przedstawiciele 28 wiosek i 15 zas´cianków, 55 osób, wystosowali pismo do bp. Matulewicza, w którym oznajmili, z˙e odcinaja˛ sie˛ od akcji grupy agitatorów, biora˛ sprawy parafii w swoje re˛ce, przyrzekaja˛ naprawic´ szkody, obiecuja˛ zachowac´ poprzedni porza˛dek naboz˙en´stw i prosza˛ o zdje˛cie z ich parafii kar kos´cielnych33. Nie stanowili oni co prawda reprezentacji całej parafii, ale jednak znacznej jej cze˛s´ci, moz˙e połowy34. Akcja˛ kierował ks. Franciszek Bobnis, pochodza˛cy z rodziny litewskiej, lecz nieznaja˛cy je˛zyka litewskiego. Od 7 marca 1920 roku pełnił on obowia˛zki proboszcza parafii Giedrojcie. Władze cywilne, aby uniemoz˙liwic´ przekazanie tego dokumentu, usiłowały go przeja˛c´, a gdy to sie˛ nie udało, ks. Bobnisa pozbawiono na 2 dni wolnos´ci, a delegatów powołano do słuz˙b publicznych35. 279 30 LCVA, 1674, 2, vol. 7, k. 79, relacja ks. J. Kretowicza ze spełnionej funkcji, 9 III 1920. 31 Stolica s. 227, nota wiceministra J. Da˛bskiego, 27 IV 1920; tamz˙e, s. 229-230, list A. Rattiego do J. Matulewicza, 7 V 1920. 32 Tamz˙e, s. 237. 33 Tamz˙e, s. 233-234. 34 LCVA, 1674, 2, vol. 7, k. 101, raport Fr. Bobnisa dla bp. Matulewicza, 2 VI 1920. 35 Tamz˙e, s. k. 105-106.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==