skiego proboszczem, za zgoda˛ Kapituły, został mianowany ks. Karolis Gumbaragis, Litwin, proboszcz z Suz˙an. Parafianom winnym konfliktu nałoz˙ono jako pokute˛ jednodniowy post oraz obowia˛zek wzie˛cia udziału w trzydniowych rekolekcjach, które w styczniu 1920 roku miał przeprowadzic´ franciszkanin Peregryn Haczela24. Biskup nie podja˛ł sie˛ rozwia˛zania problemu proporcji je˛zyków. W tym celu musiałby przeprowadzic´ nowy spis parafian, co przy wzburzeniu umysłów, nieustalonych granicach i tocza˛cych sie˛ działaniach wojennych było niemoz˙liwe. Giedrojcie były tez˙ poligonem dos´wiadczalnym polskich rewindykacji w z˙yciu religijnym i za zmianami w tej parafii musiałyby pójs´c´ zmiany w innych os´rodkach, na co Litwini na swoim terenie odpowiedzieliby usuwaniem je˛zyka polskiego. O swoim stanowisku bp Matulewicz 15 grudnia 1919 roku poinformował nuncjusza25. 3 stycznia 1920 roku otrzymał od niego list ze słowami poparcia: „Podobnie jak Wasza Ekscelencja i ja uwaz˙am, z˙e z powodu przykrych i niepewnych czasów, o ile moz˙na, nie nalez˙y nic zmieniac´ w dziedzinie je˛zyka”26. Nuncjusz Ratti z problemem Giedrojc´ szerzej sie˛ zetkna˛ł w czasie pobytu w Wilnie w styczniu 1920 roku. Nie był zadowolony ze skutków podje˛tych w celu rozia˛zania problemu. 24 lutego zwrócił uwage˛ Biskupowi, z˙e „sprawa Giedrojc´ nie została doprowadzona do kon´ca w taki sposób, w jaki została rozpocze˛ta”27. W raporcie do kardynała Gasparriego wysuna˛ł nawet przypuszczenie, z˙e Biskup dochodzenie „zawiesił, kiedy wygla˛dało, z˙e wkracza ono na s´ciez˙ke˛ nie sprzyjaja˛ca˛ stronie litewskiej”28. Moz˙na odnies´c´ wraz˙enie, z˙e nuncjusz nie był w pełni zorientowany w sprawie i zupełnie zapomniał o własnych słowach, które pisał kilka tygodni wczes´niej. Przeciwko nominacji ks. Gumbaragisa na proboszcza Giedrojc´ zaprotestował 7 stycznia 1920 roku naczelnik okre˛gu wilen´skiego Konrad Niedziałkowski. Zdaniem bp. Matulewicza, naczelnik był z´le poinformowany29. 278 24 Journal, s. 281. 25 Stolica, s. 180-181. 26 Tamz˙e, s. 184. 27 Tamz˙e, s. 184. 28 Tamz˙e, s. 217. 29 Tamz˙e, s. 187-188.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==