Brzes´c´, Kobryn´, Grodno, Bielsk, Bran´sk, Drohiczyn, Knyszyn, gdzie nie było Litwinów. Jedynie z 1921 roku znamy dokładny czas wizytacji w poszczególnych parafiach. Widac´, z˙e długos´c´ pobytu s´cis´le była zwia˛- zana z liczba˛ bierzmowanych. I tak az˙ trzy dni przebywał w Iwju (4666 bierzmowanych) i w Lidzie (5220 bierzmowanych), gdzie nie było Litwinów. Natomiast w parafii mieszanej Hermaniszki gos´cił dwa dni (2087 bierzmowanych), a do parafii Z˙yrmuny, gdzie tez˙ mieszkali Litwini, wcale nie dojechał130. Podobnie wygla˛da druga cze˛s´c´ zarzutu, z˙e Biskupowi towarzyszyli ksie˛z˙a Litwini. Z reguły jez´dzili z nim klerycy, ale tez˙ cze˛sto ksie˛z˙a głosza˛cy kazania. Ks. Stanisław Nawrocki wspomina, z˙e pocza˛wszy od 16 sierpnia 1921 roku, przez tydzien´ w jego parafii Zabłudów koło Białegostoku przebywał na wizytacji Biskup. „Dignitarze duchowni miasta Wilna, – pisze – wrogo nastawieni do Biskupa Litwina, agitowali mocno, abym w mowie powitalnej i w kaz˙dej innej okolicznos´ci zaznaczał polskos´c´ i przywia˛zanie parafii do Polski”131. 6 paz´dziernika 1923 roku do Róz˙anegostoku Biskupowi towarzyszyli: ks. kanonik Karol Lubianiec i ks. senator Leon Z˙ebrowski132. 2-3 lipca 1924 roku w Bohdanowie jako kaznodzieja wyste˛pował ks. profesor Adam Sawicki133. 14-15 wrzes´nia 1924 roku w Gonia˛dzu towarzyszyli mu: ks. kanclerz Lucjan Chalecki i ks. profesor Antoni Cichon´ski134. Raz został tez˙ wspomniany ksia˛dz Litwin, który w 1921 roku głosił litewskie kazanie w Hermaniszkach135, w parafii mieszanej. Byłoby dziwne, gdyby do wygłoszenia litewskiego kazania Biskup angaz˙ował ksie˛dza Polaka. Ks. Władysław Małachowski wspomina, z˙e w diecezji wilen´skiej był zwyczaj, z˙e jedna lub kilka parafii danego dekanatu co roku urza˛- dzało pielgrzymke˛ do Wilna: do Kalwarii i do Ostrej Bramy. Bp Matulewicz wprowadził jeszcze jedna˛ stacje˛ – do katedry wilen´skiej. Z tej okazji odprawiał Msze s´w., głosił kazania i, o ile było potrzeba, bie270 130 LCVA, 1674, 2, vol. 19, k. 2; obecnos´c´ Litwinów w parafiach: tamz˙e, vol. 14, k. 3. 131 S. Nawrocki, Biskup Litwin, w: Wspomnienia, s. 311. 132 „Słowo” 1923, nr 223, s. 3. 133 F. Ruszczyc, Dziennik, cze˛s´c´ druga..., s. 278. 134 X. Loyola, Kosekracja w Gonia˛dzu, „Przegla˛d Katolicki” 1924, nr 36, s. 289. 135 AAN, MWRiOP 457, k. 124, Pro memoria.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==