mianie. Ale z˙ycie, lud, duchowien´stwo i rozumni obywatele ziemianie przeszli nad tym do porza˛dku dziennego. Wsze˛dzie przyjmowano mnie bardzo uroczys´cie, wizytacje˛ odbyłem, o ile mi sie˛ zdaje, z takim poz˙ytkiem, jak nigdy dotychczas”126. Po tak wyte˛z˙onej pracy, wracaja˛c do domu zawsze czuł sie˛ wyczerpany, a w 1922 roku przeszedł nawet powaz˙ne zapalenie płuc127. Odbyte wizytacje umacniały go w przekonaniu, z˙e jest potrzebny diecezji. 22 kwietnia 1924 roku pisał do kardynała Gasparriego: „W czasie wizytacji pasterskiej wsze˛dzie, nie wyła˛czaja˛c miasta Wilna, witały mnie liczne rzesze i w dodatku z najwie˛ksza˛ czcia˛ i rados´cia˛, a gdy odjez˙dz˙ałem, otaczano mnie nie mniejsza˛ wdzie˛cznos´cia˛ i uszanowaniem. Poniewaz˙ w czasie wizytacji cze˛sto głosiłem słowo Boz˙e w cia˛gu dnia, zdaniem ksie˛z˙y stanowiło to rodzaj misji dla ludu. Nie uwaz˙am tez˙, z˙eby ta moja posługa pasterska mogła przynies´c´ Rzeczpospolitej Polskiej jaka˛kolwiek szkode˛. Cóz˙ bowiem lepszego mogłoby sie˛ w Rzeczpospolitej wydarzyc´, jak gdy obywatelom głosi sie˛ Ewangelie˛ i ich obyczaje kształtuje sie˛ na wzór Chrystusa”128. Jednak delegat rza˛du Walery Roman takz˙e i z tej okazji oskarz˙ał go przed ministrem wyznan´ religijnych: „Wizytacje pasterskie. Daja˛ one Biskupowi M[atulewiczowi] jeszcze jeden s´rodek rozszerzania akcji antypolskiej i popierania jej osobistym wpływem i pewnym urokiem, jaki istotnie wywiera na wielu postac´ tego ze wszechmiar wzorowego kapłana. Plany wizytacyjnych podróz˙y Biskupa M[atulewicza] tak sa˛ zazwyczaj układane, iz˙ w parafiach o ludnos´ci polskiej zatrzymuje sie˛ Biskup jak najkrócej (pare˛ godzin tylko), w parafiach zas´ litewskich przebywa po kilka dni i wygłasza dłuz˙sze przemówienia i kazania. W podróz˙ach tych towarzysza˛ Biskupowi ksie˛z˙a: Wiskont, Kraujalis, niekiedy Chalecki, nigdy zas´ ci, którzy znani sa˛ jako patrioci polscy”129. Oceniaja˛c krytycznie przytoczone zarzuty, zauwaz˙my, z˙e przez pierwsze trzy lata Biskup wizytował południowe cze˛s´ci diecezji: Białystok, 269 126 LP, t. 3, s. 165, list do ks. A. Zienkiewicza, [X 1924]. 127 LP, t. 1, s. 150, list do ks. W. Jakowskiego, 15 VII 1921; LL, listy do ks. F. Bu˝cˇysa, 1 IX 1922; 15 IX 1922; 15 X 1922. 128 Litterae, s. 109-110. 129 AAN, MWRiOP, 457, k. 84-85, raport W. Romana dla MWRiOP, 19 V 1923.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==