mowała 60 ha ziemi ornej i lasów72. Jak informuje Kapituła, z czasem rza˛d polski przeja˛ł ponownie znaczna˛ cze˛s´c´ maja˛tku, pozostawiaja˛c „tylko niewielka˛ jego cze˛s´c´ wraz z zabudowaniami i kos´ciołem”73. W zakładzie przebywało około 80 wychowanków74. Mies´cił sie˛ tam równiez˙ os´rodek dla starców. W okresie wakacyjnym korzystali z niego takz˙e uczniowie wilen´skiego litewskiego Gimnazjum im. Witolda Wielkiego. Wychowankowie mile wspominaja˛ pobyt bp. Matulewicza w Trynopolu. Bawili sie˛ z nim, zbierali owoce i jagody. Wielkim wydarzeniem był zakup przez niego biletów dla dzieci na statek parowy, kursuja˛cy po rzece75. Istnienie duz˙ego litewskiego os´rodka tuz˙ pod miastem było sola˛ w oku polskich nacjonalistów. „Dziennik Wilen´ski” nawoływał do jego likwidacji jako zbe˛dnego, gdyz˙ tu nie ma Litwinów. Dzieci litewskie sprowadza sie˛ z Litwy Kowien´skiej i os´rodek „słuz˙y do litwinizacji dzieci polskich”76. Te argumenty wydaja˛ sie˛ przynajmniej podejrzane. Usiłowano tez˙ dowies´c´, z˙e bp Matulewicz sprzeniewierzył sie˛ ofiarodawcy. Po opuszczeniu Wilna przez bp. Matulewicza Kapituła odbyła sa˛d nad swoim biskupem. Ws´ród jego „grzechów” wymieniono: „Bp Matulewicz w gmachach trynopolskich ulokował ochrony litewskie, doka˛d werbowali ksie˛z˙a Litwini ze wsi dziatwe˛ polska˛ uboga˛ i tu ja˛ litwinizowali. Rza˛d naturalnie o tym sie˛ dowiedział. Pod pozorem niby rozmaitych komplikacji formalnych rza˛d odebrał Biskupowi cały ogrom Trynopola, a pozostawił tylko niewielka˛ jego cze˛s´c´ wraz z zabudowaniami i kos´ciołem”77. Wkrótce po wyjez´dzie z Wilna bp. Matulewicza zabrakło równiez˙ miejsca dla dzieci litewskich w Trynopolu. Stosunkowo z najwie˛ksza˛ pomoca˛ pospieszył diecezji wilen´skiej papiez˙ Benedykt XV. Od sierpnia 1919 roku do marca 1921 roku, głównie za pos´rednictwem nuncjusza Rattiego, przesłał przynajmniej 7 razy dary pienie˛z˙ne78. Były to sumy róz˙ne: od 2 tysie˛cy do 90 tysie˛cy lirów wło259 72 AMPP, VIII, t. 8, K. Skabo, Sierociniec w Trynopolu, Wilno 5 VI 1971. 73 LMAB, F 43, VKF 520, s. 312-313. 74 AMPP, VIII, t. 8, ks. Stanisław Valiukenas, Wspomnienia z Trynopola. 75 Tamz˙e, Kazimierz Skabo, Sierociniec w Trynopolu; ks. Stanisław Valiukenas, Wspomnienia z Trynopola, Wilno 9 VI 1971. 76 „Dziennik Wilen´ski” 1925 nr 107, s. 2. 77 LMAB, F 43, VKF 520, s. 312-313. 78 Stolica, s. 144-145, 238, 241, 255-256, 258, 265, 267-268, 270-272, 286.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==