skiej, ani litewskiej63. Wyłaniały sie˛ tez˙ problemy zwia˛zane ze sprawami narodowos´ciowymi – komu moz˙na pomóc, a kogo pomina˛c´. W lis´cie do duchowien´stwa z 28 czerwca 1919 roku bp Matulewicz apelował o zaje˛cie sie˛ róz˙nymi dziełami społecznymi: „Przede wszystkim wspierajcie – na wszelki moz˙liwy dla Was sposób – tych, którzy cierpia˛ biede˛ i niedostatek, którzy wyniszczeni przez wojne˛ gina˛ z głodu i chorób”64. Eksponowane stanowisko biskupa nakładało na niego specjalne obowia˛zki i stwarzało pewne moz˙liwos´ci w tej dziedzinie. W czasie wyzwolenia Wilna w re˛ce wojska polskiego dostało sie˛ sporo z˙ywnos´ci, która˛ postanowiono rozdac´ głoduja˛cej ludnos´ci. 24 kwietnia 1919 roku w imieniu władz wojskowych zgłosił sie˛ do bp. Matulewicza wilnianin Ludwik Ostrejko w towarzystwie jakiegos´ ziemianina z propozycja˛, aby Biskup zorganizował komitet do rozdziału tej z˙ywnos´ci. Postawili jednak warunek: Z˙ydzi i ludzie lewicy nie powinni nic dostac´. Biora˛c pod uwage˛ dobro Kos´cioła, zdaniem Biskupa, na czele takiego komitetu powinni stac´ ludzie s´wieccy, ksie˛z˙a moga˛ im tylko pomóc. Zareagował słowami, które zanotował: „Panowie moz˙ecie karac´ Z˙ydów, pomijaja˛c ich, to wasza sprawa, lecz mnie, biskupowi, to nie wypada. Równiez˙ nie wypada przy rozdzielaniu z˙ywnos´ci pomijac´ poste˛powców. Kaz˙dy człowiek głodny i biedny zasługuje na litos´c´ i trzeba go ratowac´, nie zwracaja˛c uwagi na jego przekonania i narodowos´c´”. Przed podje˛ciem ostatecznej decyzji poradził sie˛ Kapituły, która poparła jego zdanie, proponuja˛c, aby delegaci zwrócili sie˛ do ksie˛z˙y zajmuja˛cych sie˛ sprawami społecznymi: Jana Kretowicza, Adama Kuleszo i Ignacego Olszan´skiego, oraz do opieki społecznej i innych organizacji. Ta decyzja nie spodobała sie˛ delegatom. Nie skorzystali z propozycji65. Poznan´skie, które stosunkowo najmniej ucierpiało w czasie wojny, zorganizowało pomoc materialna˛ dla Wilna i ziem wschodnich i juz˙ 28 kwietnia 1919 roku z Poznania nadesłano telegram do ordynariusza wilen´skiego, aby przysłał swego przedstawiciela na spotkanie w tej sprawie do Warszawy. Bp Matulewicz z tej okazji powołał tymczasowy 257 63 ASV, ASS, rub. 233, prot. 23959, raport E. Pellegrinettiego dla P. Gasparriego, 4 VIII 1921. 64 Pw, 170. 65 Journal, s. 255-256.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==