nych dzieci. S´wie˛ty Augustyn powiada: «podobnie jak najwyz˙szym Pasterzom przystoi nauczac´ i działac´ w Kos´ciele, tak waszym, rodzice, obowia˛zkiem jest to samo czynic´ w rodzinach waszych». Obowia˛zkiem tym dzieli sie˛ z wami szkoła – kontynuował – dziela˛ sie˛ wszyscy wychowawcy i nauczyciele, którzy dobrze rozumieja˛ istote˛ swego powołania i którzy z pos´wie˛ceniem i zaparciem sie˛ pracuja˛ nad dziatwa˛ czy to ws´ród chat wiejskich, czy w szkołach powszechnych lub s´rednich. Szkoły takie, prowadzone w duchu religijnym, sa˛ nieocenionym skarbem dla dziatwy, gdyz˙ oprócz wiedzy, daja˛ podstawe˛ do z˙ycia religijnego, ratuja˛ tysia˛ce dzieci pozbawionych rodziców albo dostatecznej opieki z ich strony. [...] W zaraniu swej młodos´ci dzieci niejako przez Was tylko mys´la˛, Waszymi oczami patrza˛, Waszymi uszami słuchaja˛, przez Was nawet z˙yja˛. Wierza˛ w to, w co Wy wierzycie, kochaja˛ to, co Wy kochacie, nienawidza˛ tego, czego nienawidzicie”. Dlatego apelował: „Jez˙eli tedy pragniecie błogosławien´stwa Boz˙ego dla swych dzieci, jez˙eli chcecie, aby one pamie˛tały o Was kiedys´ za grobem, dawajcie im tu dobry przykład, starajcie sie˛ pozbyc´ swych nałogów, gdyz˙ inaczej nie okaz˙ecie dobrego wpływu i nie spełnicie swego obowia˛zku rodzicielskiego. Gdy o tym be˛dziecie pamie˛tali, da Bóg, i Wasze dzieci kiedys´ wypowiedza˛ o Was to zdanie, które nieraz słyszelis´cie od ludzi zacnych i uczciwych: «całe moje wychowanie religijne zawdzie˛czam przede wszystkim temu, z˙e miałem religijnych rodziców»”. List jest napisany w duchu polskim. Powołuje sie˛ na wzory polskie: na s´w. Stanisława Kostke˛, hetmana Stanisława Z˙ółkiewskiego, cytuje pisma Zygunta Krasin´skiego62. A przeciez˙ ukazał sie˛ równiez˙ w je˛zyku litewskim i był adresowany takz˙e do Litwinów. W wyniku długotrałej wojny teren diecezji wilen´skiej pod wzgle˛dem materialnym ucierpiał wyja˛tkowo dotkliwie. Przez jej terytorium przez długi czas przebiegał front. Wszystkie przemieszczaja˛ce sie˛ wojska zabierały to, co ocalało po poprzednikach. Jak zauwaz˙a audytor nuncjatury warszawskiej prałat Ermenegildo Pellegrinetti, w wyniku utworzenia Litwy S´rodkowej w 1920 roku diecezja nie lez˙ała ani w Republice Litewskiej, ani w Rzeczpospolitej Polskiej i chociaz˙ pozostawała w najwie˛kszej potrzebie, nie mogła korzystac´ z dobroczynnos´ci ani pol256 62 [List pasterski o wychowaniu], 4 VII 1925, „Kurenda” 1925, s. 74-79; Pw, s. 189-196.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==