Ks. Michalkiewiczem, mimo iz˙ wiedział, z˙e jego interwencja byłaby skuteczna. (Dodam, z˙e rabin tutejszy wstawiał sie˛ za Ks. Michalkiewiczem). Teraz zas´ tenz˙e Matułajtis odmówił pos´rednictwa w sporze polsko-litewskim”89. Wygla˛da, z˙e wszystko to mija sie˛ z prawda˛. W okresie wilen´skim ani razu nie znalazłem podpisu Matułajtys. Natomiast pisza˛c w je˛zyku litewskim, Biskup zgodnie z duchem tego je˛zyka, uz˙ywał formy Matulevicˇius, co jest odpowiednikiem powszechnie stosowanej formy Matulewicz. Podobnie wygla˛da wiarygodnos´c´ pozostałych zarzutów. Owszem, bp Matulewicz od pierwszych chwil starał sie˛ o uwolnienie ks. Michalkiewicza, interweniuja˛c u władz litewskich i posyłaja˛c w tym celu do Moskwy zaufana˛ osobe˛ – Wande˛ Wojewódzka˛90. Takz˙e okazał gotowos´c´ pos´redniczenia w sporze polsko-litewskim, o czym mie˛dzy innymi pisała prasa91. Wydaje sie˛, z˙e równiez˙ ks. Z˙ongołłowicz zakulisowo działał przeciwko bp. Matulewiczowi. W czasopis´mie znanego działacza Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego ks. Kazimierza Lutosławskiego ukazał sie˛ artykuł pos´wie˛cony mie˛dzy innymi bp. Matulewiczowi pod tytułem: La délimitation polono-lithuanienne: deux diocéses mixtes Wilno et Kowno” podpisany przez Br. Butrym92. Jak informuje bp Matulewicz nuncjusza Lauriego: „według prawdopodobnej opinii tych, którzy sie˛ znaja˛ na rzeczy, autorem tej haniebnej i niesprawiedliwej rozprawki o biskupie z˙mudzkim i niektórych ksie˛z˙ach z kleru litewskiego jest ks. Z˙ ongołłowicz”93. Poniewaz˙ artykuł dotyczył równiez˙ kardynała Pietro Gasparriego, Biskup przesłał do Rzymu wspomniany numer pisma94. Ktos´ (abp Edward Ropp?) juz˙ wczes´niej dostarczył tekst do Kongregacji Spraw Nadzwyczajnych95. Kardynał Gasparri napisał protest, który odczytano na 236 89 AKM w Krakowie, T.S. VII/118, list M. Siedleckiego do A. Sapiehy; ASV, k. 735-737, list A. Sapiehy wraz zała˛cznikiem do A. Rattiego, 1 XI 1920. 90 Stolica, s. 246-247, listy J. Matulewicza do A. Rattiego, 6 IX 1920; tamz˙e, s. 250, 254- -255, 268. 91 Sprawa Wilna, „Gazeta Warszawska” 1920, nr 295, s. 4 z 27 X. 92 „Bulletin Catholique de Pologne” 1921, nr 4-5. 93 ACEC, Facoltr´ Teologica, pos. 329/19, list J. Matulewicza [do nuncjusza L. Lauriego], 30 I 1922. 94 J. Kršcˇiukaitis, Wspomnienia sekretarza o Biskupie wilen´skim, w: Wspomnienia, s. 238. 95 ASCAPC, Russia 600, bez numeru, po prot. 6392, ołówkiem napisano: Mgr de Ropp, Aprile 20.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==