diecezjalne wilen´skie. Seminarium to z biegiem czasu ulegac´ moz˙e stopniowej redukcji w miare˛ poste˛pu organizacji wydziału teologicznego”. Dalej Czez˙owski informował, jakie przedmioty teologiczne sa˛ wykładane na wydziale i polecił zredukowac´ pensje dla tych wykładowców, którzy sa˛ zatrudnieni w seminarium70. Biskup nie przypuszczał, z˙eby sprawy tak daleko mogły zajs´c´. Pismo, które otrzymał droga˛ poufna˛, natychmiast przesłał do nucjusza Lauriego. Tymczasem 2 kwietnia 1922 roku Ministerstwo Skarbu wystosowało pismo do swojego przedstawiciela przy Delegaturze Rza˛du w Wilnie Mieczysława Gutkowskiego, w którym wyraz˙ono zgode˛ na redukcje˛ 5 pensji dla profesorów seminarium71. Delegat rza˛du Walery Roman nie miał wa˛tpliwos´ci, z˙e ta akcja odbije sie˛ na polskich klerykach72. Bp Matulewicz projekt ks. dziekana Z˙ongołłowicza z 30 maja 1921 roku potraktował powaz˙nie. Omawiał go na posiedzeniu Kapituły i w gronie profesorów seminarium na pocza˛tku czerwca. Ostatecznie postanowił, aby w dalszym cia˛gu posyłac´ kleryków na wykłady uniwersyteckie, a cała˛ kwestie˛ przekazac´ do decyzji Stolicy Apostolskiej73. Tak załatwiona˛ sprawe˛ zostawił w re˛kach pracowników kurialnych, a sam naste˛pnego dnia udał sie˛ na wizytacje˛ pasterska˛ diecezji. Zaja˛ł sie˛ nia˛ dopiero 5 grudnia 1921 roku w obszernym pis´mie do Stolicy Apostolskiej. Zgodzenie sie˛ na projekt ks. Z˙ongołłowicza – dowodził – byłoby równoznaczne z poddaniem kleryków wpływom władz cywilnych i s´rodowiska uczelnianego. Sytuacja polityczna pozostaje wszak jeszcze niewyjas´niona. Nie wiadomo, do kogo i w jakiej formie Wilno be˛dzie nalez˙ało, jakie pogla˛dy be˛da˛ z˙ywiły władze. Wydział nie był jeszcze zorganizowany, posiadał zatwierdzenie tylko tymczasowe, jest niepewna jego przyszłos´c´. Władza biskupa nad wydziałem jest tylko iluzoryczna, ma on bowiem niewielki wpływ na mianowanie profesorów. Z tego wszystkiego wynikało, z˙e seminarium lepiej wychowuje kleryków w duchu kos´cielnym i lepiej ich przygotowuje do pracy dusz231 70 AAN, MWRiOP, 599, k. 11, H. Czez˙owski do Ministerstwa Skarbu, 23 XI 1921. 71 AAN, MWRiOP, 401, k. 135, pismo Ministerstwa Skarbu do delegata przy Delegaturze Rza˛du M. Gutkowskiego, 2 IV 1922. 72 Tamz˙e, k. 5, W. Roman do MWRiOP, 23 VI 1922. 73 ACEC, Facoltà Teologica, pos. 329/19 Vilno, G. Matulewicz, De proposito transformandi seminarii diocesani Vilnensi in facultatem theologicam..., 5 XII 1921, s. 1.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==