nio profesora teologii dogmatycznej na Uniwersytecie Lubelskim. Z˙ aden ze zgłoszonych kandydatów nie zyskał aprobaty, chociaz˙ byli to specjalis´ci, których wydział potrzebował. Na uniwersytecie panował polski duch narodowy. Te wysiłki bp. Matulewicza dały tylko podstawe˛ ks. dziekanowi Z˙ongołłowiczowi do oskarz˙enia go przed nuncjuszem Lorenzo Laurim, z˙e „chciał zlituanizowac´ wydział teologiczny na polskim uniwersytecie i to przeze mnie, moimi re˛kami, przeciwko układowi ze mna˛ zawartemu”65. Choc´by s´ladu takiego „układu” nie sposób znalez´c´ i moz˙na zatem s´miało uznac´, z˙e go w ogóle nie było, byłby bowiem sprzeczny z tym, co Biskup pisał i czynił. Czy jego propozycje nie były korzystne dla wydziału i dla regionu? Bez wa˛tpienia, pozostawały w zgodzie z idea˛ wskrzesiciela uniwersytetu, Piłsudskiego, który chciał aby uczelnia była magnesem dla innych narodowos´ci66. Warto przypomniec´, z˙e Litwini zacze˛li organizowac´ Uniwersytet Kowien´ski i sam wydział teologiczny dopiero w 1922 roku. Ks. dziekan Z˙ongołłowicz, widza˛c, z˙e bez wsparcia seminarium wydział nie da sobie rady, zaproponował bp. Matulewiczowi „dostosowanie studiów seminaryjnych do studiów uniwersyteckich”. Na pros´be˛ Biskupa 30 maja 1921 roku projekt, o którym mowa, wre˛czył mu na pis´mie67. Ks. Z˙ongołłowicz ten projekt nieco póz´niej nazwał „uzgodnieniem studiów seminaryjnych z wydziałowymi”68. Komentuja˛c to sformułowanie, bp Matulewicz napisał, z˙e ks. dziekanowi chodziło o „stopniowe przekształcenie seminarium na fakultet teologiczny”69, przy którym seminarium zostałoby zredukowane do jakiegos´ konwiktu dla alumnów. Obawy Biskupa zostały wkrótce potwierdzone przez pismo kierownika Departamentu Wyznan´ Religijnych Hipolita Czez˙owskiego do ministra skarbu, w którym napisał: „Wydział ten [...] kształcic´ ma przyszłych ksie˛z˙y dla diecezji i zasta˛pic´ w ten sposób dotychczasowe seminarium 230 65 ACEC, Facoltà Teologica, pos. 329/19 Vilno, B. Z˙ ongołłowicz, Historia brevis Universitatis Vilnensis, [II 1922], s. 12-13. 66 F. Ruszczyc, Dziennik, cze˛s´c´ II .., dz. cyt., s. 66. 67 LCVA, 1674, 2, vol. 22, k. 3-6, B. Z˙ ongołłowicz , Ustosunkowanie całkowite wydziału do seminarium duchownego, 30 V 1921. 68 Korespondencja pomie˛dzy Kuria˛ biskupia˛ wilen´ska˛ a Uniwersytetem Stefana Batorego, Wilno 1921, s. 10, Z˙ ongołłowicz i inni do bpa J. Matulewicza, 2 XI 1921. 69 Tamz˙e, s. 13, pismo J. Matulewicza do Rady Wydziału Teologicznego, 12 XI 1921.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==