przeciwko agitacji politycznej ksie˛z˙y, ks. bp Matulewicz pozostawia bez uwzgle˛dniania”160. Ten zarzut, cze˛sto powtarzany, znalazł tez˙ swoje odbicie w aktach nuncjatury warszawskiej. Jej sekretarz – ks. Ermenegildo Pellegrinetti, był zdania z˙e bp Matulewicz „ma równiez˙ skłonnos´c´ do pobłaz˙liwos´ci wzgle˛dem swoich Litwinów”161. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, z˙e miał „skłonnos´c´ do pobłaz˙liwos´ci” zarówno wzgle˛dem Litwinów, Białorusinów, jak i Polaków. Z pewnos´cia˛ nie było dla niego sprawa˛ łatwa˛ karanie ksie˛z˙y rodaków, zwłaszcza z˙e znajdowali sie˛ w sytuacji trudnej, ale potrafił sie˛ wznies´c´ ponad sprawy narodowe. 3 kwietnia 1924 roku kardynał Gasparri poprosił go o opinie˛ o biskupie kowien´skim Franciszku Karewiczu. Natychmiast ja˛ wystosował, generalnie go oceniaja˛c pozytywnie. Po pewnym czasie jednak zdobył pełniejsze informacje, wielce niekorzystne dla bp. Karewicza, i 20 czerwca 1924 roku z własnej inicjatywy napisał uzupełnienie swojej opinii. Stwierdził w nim, z˙e bp Karewicz jest niezrównowaz˙ony psychicznie, co sie˛ coraz bardziej ujawnia wraz z wiekiem. Jego wielkiej aktywnos´ci, nie towarzyszy roztropnos´c´ i dyskrecja. Prawie nie jest zdolny do zachowania tajemnicy. W mys´leniu i poste˛powaniu przejawia chaos. Widac´ to we wszelkich sprawach, które załatwia: z wiernymi Polakami, z siostrami benedyktynkami, z władzami kos´cielnymi. Bp Matulewicz konkludował: „Zdaniem powaz˙nych ludzi z powodu tego chorobliwego stanu biskupa, Kos´ciół na Litwie ponosi wielka˛ szkode˛ pod kaz˙dym wzgle˛dem”162. To, z˙e bp Karewicz był jego konsekratorem nie miało wpływu na jego ocene˛. Ponad sprawami osobistymi i narodowymi stawiał dobro Kos´cioła. Na zapytanie kardynała Gasparriego, 22 kwietnia 1924 roku pisał: „Kler, o ile mi wiadomo, z moich rza˛dów jest na ogół zadowolony, z wyja˛tkiem pewnych ksie˛z˙y Polaków, zwia˛zanych z partia˛ polityczna˛ zwana˛ Narodowa˛ Demokracja˛ i oddanych zawodowo sprawom plitycznym. Oni od samego pocza˛tku przeciwko mnie po kryjomu i podste˛pnie działali, dlatego z˙e całkowicie niezalez˙nie od upodoban´ ich partii 216 160 AAN, MWRiOP, 457, k. 144, wniosek w sprawie przeniesienia ks. Biskupa Matulewicza z katedry biskupiej w Wilnie [zała˛cznik do pisma MSW z 31 X 1923]. 161 Stolica, s. 297, podobnie nucjusz A. Ratti: s. 212-213, 221. 162 Litterae, s. 117-118.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==