z ks. Stanisławem Kisielem, który poinformował o zajs´ciu bp. Matulewicza. Biskup natychmiast telefonicznie wezwał proboszcza do przedstawienia sprawy. W oparciu o jego wyjas´nienia 20 paz´dziernika 1923 roku napisał list usprawiedliwiaja˛cy do prezydenta Wojciechowskiego. W mie˛dzyczasie ks. Tokarzewski przedstawił na pis´mie wspomniane zarzuty. W nadesłanym lis´cie ks. Pietranis je odrzucił. W tej sytuacji Biskup 24 paz´dziernika ponownie zwrócił sie˛ do prezydenta, zała˛czaja˛c oba, wzajemnie sie˛ wykluczaja˛ce pisma i prosza˛c o wyjas´nienie sprawy. Zakładaja˛c hipotetycznie wersje˛ wydarzen´ przedstawiona˛ przez ks. Tokarzewskiego, wyraził swoje oburzenie wzgle˛dem delikwenta i gora˛co przeprosił prezydenta. Na list odpowiedział ks. kapelan, os´wiadczaja˛c, z˙e za prawdziwos´c´ przedstawionych wydarzen´ moz˙e re˛czyc´. Biskup uznał to za wystarczaja˛cy argument i 5 listopada 1923 roku pozbawił ks. Pietranisa obowia˛zków proboszcza i dziekana. Cała˛ dokumentacje˛ sprawy 9 listopada przesłał nuncjuszowi Lauriemu. Ks. Pietranis próbował sie˛ bronic´ – wysłał delegacje˛ parafii do kardynała Aleksandra Kakowskiego i prezydenta158, ale nic nie osia˛gna˛ł. W tak duz˙ej diecezji zdarzały sie˛ przeste˛pstwa ksie˛z˙y niezwia˛zane ze sprawami narodowos´ciowymi i politycznymi, jak nieposłuszen´stwo, niedbalstwo w spełnianiu obowia˛zków, hazardowa gra w karty, naruszenie celibatu. W swoim sprawozdaniu dla Stolicy Apostolskiej z 1923 roku bp Matulewicz pisze, z˙e stosował upomnienia, dwukrotnie groz´ba˛ kary zmusił proboszczów do przeniesienia sie˛ do okres´lonej parafii, siedem razy zastosował kare˛ przeniesienia na mniejsza˛ placówke˛, dwukrotnie wydał zakaz przebywania w okres´lonej parafii, jednego ksie˛dza z powodu powaz˙nego naruszenia celibatu zasuspendował i polecił mu odbyc´ długa˛ pokute˛ w okres´lonym klasztorze (z dobrym skutkiem). Wspomina tez˙ o sytuacji, w której był całkowicie bezradny: ksia˛dz opus´cił diecezje˛ i, jak niesie wies´c´, z˙yje w konkubinacie159. Pows´cia˛gliwos´c´ bp. Matulewicza w karaniu ksie˛z˙y Litwinów i Białorusinów stanowiła jeden z argumentów przeciwko jego pozostawaniu na stolicy wilen´skiej. Ministerstwo Spraw Wewne˛trznych, domagaja˛c sie˛ jego odwołania, argumentowało: „Wszelkie skargi ludnos´ci wnoszone 215 158 LCVA, 1674, 2, vol. 31, k. 1-61. 159 Litterae, s. 71-72.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==