Nie godza˛c sie˛ na karanie ksie˛z˙y, którzy nie naruszyli zasad moralnych ani prawa kos´cielnego, zostawiał te˛ dziedzine˛ władzom s´wieckim. Generałowi Mokrzeckiemu zaproponował: „Zróbmy podział spraw. Jes´li ksie˛z˙a popełnia˛ przewinienie pod wzgle˛dem politycznym przeciwko waszym prawom i zasadom, Panowie, pilnujcie tego i przeprowadzajcie dochodzenie, to Panów sprawa, macie ku temu dosyc´ s´rodków. Jes´li sie˛ okaz˙e, z˙e ksia˛dz gdzies´ popełnił przewinienie przeciwko prawom Kos´cioła, wówczas bez wa˛tpienia ja go ukarze˛”154. Władze polskie najwie˛ksze aresztowania ksie˛z˙y przeprowadziły w dwóch okresach: za rza˛dów Centralnego Zarza˛du Ziem Wschodnich w latach 1919-1920 i za czasów Litwy S´rodkowej w latach 1920 – 1921. 15 grudnia 1919 roku bp Matulewicz informował nuncjusza Rattiego: „Polskie władze cywilne i wojskowe uwie˛ziły dos´c´ licznych ksie˛- z˙y litewskich i przewiozły ich do Wilna z powodu rozmaitych oskarz˙en´ i, jak powiedzieli, przeste˛pstw. Lecz po przeprowadzeniu s´ledztwa wszystkich uwolniono, poniewaz˙ nie znaleziono dowodów przeste˛pstw, jakie im zarzucono”155. 30 marca 1921 roku donosił nuncjuszowi o zabiciu przez polskich z˙ołnierzy i policje˛ juz˙ drugiego ksie˛dza Litwina156. Z nazwiska bp Matulewicz wymienia kilkunastu aresztowanych ksie˛z˙y157. W diecezji licza˛cej około 600 ksie˛z˙y zdarzały sie˛ sytuacje, w których naruszano zarówno prawo pan´stwowe, jak i kos´cielne. Do najgłos´niejszych spraw nalez˙ało niewłas´ciwe przyje˛cie prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w dniu 16 paz´dziernika 1923 roku w S´wie˛cianach. Była to pierwsza wizyta głowy pan´stwa po zatwierdzeniu wschodnich granic Polski przez Rade˛ Ambasadorów Ententy 15 marca 1923 roku. Prezydent wzia˛ł udział we Mszy s´w. w miejscowym kos´ciele, odprawionej przez proboszcza i dziekana ks. Justyna Pietranisa, Litwina. Według opinii kapelana prezydenta ks. Mariana Tokarzewskiego, ks. Pietranis w przewidzianej przez rytuał modlitwie za prezydenta opus´cił istotne słowo nostrum (naszego). Ponadto w kos´ciele z dwóch chora˛gwi nie zostały zdje˛te pokrowce. Swoimi spostrzez˙eniami ksia˛dz kapelan podzielił sie˛ 214 154 Journal, s. 299. 155 Stolica, s. 180. 156 Tamz˙e, s. 287; z nazwiska Biskup wymienia ks. Kazimierza Łajewskiego, wikarego ze S´ wie˛cian. 157 Tamz˙e, s. 162, 231-232, 294; Litterae, s. 148, 150-151.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==