polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych129. 14 listopada 1922 ks. Gra˛- dzki zwrócił sie˛ do delegata rza˛du na Ziemie˛ Wilen´ska˛ z inicjatywa˛ otwarcia w Wilnie Biura Informacyjnego o Łotwie i Litwie. Władze warszawskie poparły jego pomysł. Jednak sprawa upadła z powodu braku funduszów. Rozgoryczony ks. Gra˛dzki pisał do Ministerstwa Spraw Zagranicznych: „Pochodze˛ z Kowien´szczyzny. Dłuz˙szy czas pracuja˛c tu przy warsztacie polityczno-społecznym, straciłem kariere˛ tam. Zas´ tu bp Matulewicz w łyz˙ce wody mnie utopiłby. Ostatnio sfery rza˛dowe pozostawiły mie˛ bez niczego”130. Chociaz˙ był gos´ciem i prowadził działalnos´c´ polityczna˛, gdy sie˛ znalazł w biedzie, bp Matulewicz powierzył mu w 1924 roku obowia˛zki katechety w szkołach w Nowej Wilejce131. Bólem bólów dla bp. Matulewicza był pobyt w Wilnie abp. Karola Hryniewieckiego i w mniejszym stopniu bp. Władysława Bandurskiego. Abp Hryniewiecki (1841-1929) był biskupem wilen´skim w latach 1883-1885. Przez władze carskie został zesłany do Jarosławia. Po rezygnacji z diecezji w 1890 roku władze kos´cielne mianowały go arcybiskupem tytularnym i zamieszkał we Lwowie. Juz˙ jako staruszek zasłuz˙ony na polu narodowym, bywał sprowadzany do Wilna przez Narodowa˛ Demokracje˛ dla umacniania jej wpływów i zwalczania opozycji. W tym kłe˛bowisku narodowych konfliktów wyste˛pował przeciwko Litwinom, Białorusinom, Z˙ydom, Niemcom, Rosjanom, federalistom, a takz˙e przeciw bp. Matulewiczowi. Wykorzystuja˛c jego staros´c´ i zdziecinniałos´c´ podawano mu zmys´lone fakty, które on naste˛pnie powtarzał na publicznych wiecach, zebraniach, udzielał wywiadów do gazet. Sam bp Matulewicz, aby uczcic´ swego poprzednika, zaprosił go we wrzes´niu 1919 roku na zebranie ksie˛z˙y. Na tym spotkaniu abp Hryniewiecki publicznie go oskarz˙ał i upominał. „Nic nie zrobiłem, nic nie powiedziałem, tylko gora˛ca modlitwa do Boga była moja˛ jedyna˛ obrona˛” – pisał po tym zdarzeniu do nuncjusza132. 209 129 AAN, MSZ vol. 6101, k. 39-43. 130 Tamz˙e, k. 276. 131 Catalogus ecclesiarum et cleri Dioecesis Vilnensis [...] 1925. 132 Stolica, s. 162, list J. Matulewicza do A. Rattiego, 3 X 1919.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==