sie˛ posuna˛c´, aby sprawy Polski i Polaków w diecezji rozwijac´. Dla niego w naszych stronach polskos´c´ i katolicyzm powinny sie˛ identyfikowac´. Istnienie Litwinów jako narodu, wydaje sie˛, z ledwos´cia˛ toleruje, natomiast Białorusinom odmawia prawa do istnienia. Według powszechnej opinii nie-Polaków, jest uwaz˙any za człowieka bardzo zwia˛zanego z jednym ugrupowaniem, a do wszystkich nie-Polaków wrogo nastawiony. Do z˙adnej partii politycznej nie nalez˙y, lecz jest uwaz˙any jakby za doradce˛ i przywódce˛ duchowego tych ksie˛z˙y Polaków, którzy sa˛ zwia˛zani z partia˛ polityczna˛ zwana˛ Narodowa˛ Demokracja˛”124. Ks. Lubianiec nalez˙ał do głównych oponentów bp. Matulewicza. Prowadził przeciwko niemu zakulisowe akcje125. Pomimo to był pierwszoplanowa˛ postacia˛ w diecezji: wicerektorem i profesorem seminarium, członkiem lub przewodnicza˛cym wielu rad: liturgicznej, społecznej, czuwaja˛cej nad poste˛powaniem ksie˛z˙y126. Wspomniana grupa ksie˛z˙y, „tajna kapituła” – jak ja˛ nazywa bp Matulewicz usiłowała rozcia˛gna˛c´ swoja˛ kontrole˛ nad nim. 28 kwietnia 1919 roku z jej inicjatywy przysłano z róz˙nymi upomnieniami i radami młodego ks. Leopolda Chomskiego do Biskupa127. Jak zobaczymy w naste˛pnych rozdziałach, kilku ksie˛z˙y wprost działało przeciw bp. Matulewiczowi, staraja˛c sie˛ o jego odwołanie z Wilna. Po wyzwoleniu Wilno odwiedzali róz˙ni ksie˛z˙a spoza diecezji, mie˛dzy innymi poseł ks. Kazimierz Lutosławski. Bp Matulewicz zanotował, z˙e nie słyszał, aby wyjas´niali ludziom Ewangelie˛, lecz wygłaszali mowy polityczne. I oczywis´cie, nie mógł im tego zabronic´128. Z inicjatywy Straz˙y Kresowej w 1919 roku sprowadzono do Wilna z diecezji kowien´skiej ks. Józefa Gra˛dzkiego i zlecono mu wydawanie tygodnika politycznego w je˛zyku litewskim pt. „Musu Balsas” (Nasz Głos). Na pismo, którego nakład wynosił 10 tysie˛cy egzemplarzy, łoz˙yło 208 124 Litterae, s. 253-254, pismo J. Matulewicza do L. Lauriego, 26 VII 1925. 125 Stolica, s. 143, raport A. Rattiego dla P. Gasparriego, 6 VIII 1919; ASV, ANV, 206, k. 735-736, list K. Lubian´ca do A. Rattiego, 25 VI 1919; ASCAPC, Russia 494, prot. 8192, K. Skirmunt do Stolicy Apostolskiej, 3 VII 1920; AGM, Acta GM, Litterae II, list A. Wiskonta do bp. Matulewicza, 29 VI 1923; AMPP, VII, list K. Lubian´ca do M. Wis´niewskiego, 8 V 1924;. 126 Catalogus eccesiarum et cleri Dioecesis Vilnensis [...] 1925. 127 Journal, s. 256-259. 128 Journal, s. 270-274, 294.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==