dowos´ci czy czegokolwiek innego”118. Niestety, w atmosferze walki, zwłaszcza w pierwszych latach, gdy waz˙ył sie˛ los kraju, równiez˙ ksie˛z˙a brali udział w walce politycznej. Delegat rza˛du polskiego na Ziemie˛ Wilen´ska˛ Walery Roman do najcze˛stszych przeste˛pstw, jakich dopuszczaja˛ sie˛ w powiecie s´wie˛cian´skim ksie˛z˙a Litwini i Białorusini zaliczył: nie wykonywanie zarza˛dzen´ władz, podburzanie do tego ludnos´ci z ambony, fałszowanie metryk, stwarzanie trudnos´ci władzom w sprawie poboru itp.119. Kuratorium Okre˛gu Szkolnego Wilen´skiego uskarz˙ało sie˛ zas´, z˙e „ksie˛z˙a Litwini i Białorusini, celowo przez Niego [bp. Matulewicza] mianowani, odnosza˛ sie˛ wrogo lub nieche˛tnie do polskiego szkolnictwa powszechnego”120. Ws´ród „przeste˛pstw” ksie˛z˙y prezes Tymczasowej Komisji Rza˛dza˛cej Stefan Mokrzycki wymienia tez˙, z˙e Białorusin ks. Michał Piotrowski, w ramach obowia˛zuja˛cego ustawodawstwa organizuje w Borunach szkolnictwo białoruskie i z˙e popiera partie˛ polityczna˛ „Odrodzenie” opowiadaja˛ca˛ sie˛ za federacja˛ Litwy z Polska˛121. Nawet groz˙ono mu represjami za to, z˙e z parafianami rozmawia po białorusku122. Na podstawie akt polskich: delegata, policji, kuratorium, a zwłaszcza doniesien´ prasowych moz˙na odnies´c´ wraz˙enie, z˙e to tylko ksie˛z˙a Litwini i Białorusini zajmowali sie˛ polityka˛. Ale tak nie było. Równiez˙ ksie˛z˙a Polacy byli zaangaz˙owani politycznie, a nawet ich działalnos´c´ niekiedy była wymierzona przeciwko bp. Matulewiczowi. W samym Wilnie działała spora grupa ksie˛z˙y zwia˛zanych, jes´li nie formalnie, to ideowo, z Narodowa˛ Demokracja˛. Przewodził jej kanonik Lubianiec. Na pros´be˛ nuncjusza Lauriego, szukaja˛cego kandydata na stolice˛ wilen´ska˛123, uste˛puja˛cy bp Matulewicz mie˛dzy innymi tak go ocenił: „Pod wzgle˛dem narodowos´ciowym Lubianiec jest przesadnym nacjonalista˛ polskim i nie moz˙na przewidziec´, co moz˙e zrobic´ i doka˛d 207 118 Pw, s. 169. 119 AAN, MWRiOP 457, k. 82, pismo W. Romana do MWRiOP, 19 V 1923. 120 Tamz˙e, k. 98, pismo Kuratorium do MWRiOP, 17 V 1923. 121 Journal, s. 291-294. 122 A. Stankiewicz, Rodnaja mowa w s´wiatyniach, Wilnia 1929, s. 130, list ks. Cz. Górskiego do ks. M. Piotrowskiego, 23 VIII 1919. 123 AGM, Acta GM, Acta Vilnensia, Lubianiec C., pismo L. Lauriego do J. Matulewicza, 22 VII 1925.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==