Biskup był zmuszony niekiedy stawac´ takz˙e w obronie ksie˛z˙y Polaków przed ingerencja˛ władz pan´stwowych. Przeciwstawił sie˛ prezesowi Tymczasowej Komisji Rza˛dza˛cej Litwy S´rodkowej Witoldowi Abramowiczowi, reprezentuja˛cemu idee federacyjne, aby usuna˛c´ z Wilna ks. Ignacego Olszan´skiego, zwia˛zanego z Chrzes´cijan´ska˛ Demokracja˛112. Kilkakrotnie prosił administratora ks. Juozapasa Kukte˛, aby stana˛ł w obronie ksie˛z˙y pracuja˛cych na terenie Republiki Litewskiej. 25 maja 1923 roku pisał do niego: „Jak tylko moz˙esz, bron´ ksie˛z˙y Szyłejke˛ i Puzyrewskiego. Gdy władze litewskie zaczna˛ usuwac´ stamta˛d ksie˛z˙y z powodu polskos´ci, a tutaj z powodu litewskos´ci, to do czego dojdziemy? Niechz˙e władze nie obawiaja˛ sie˛ tak bardzo tych ksie˛z˙y; Litwy nie zniszcza˛ ani jej nie zaszkodza˛”113. Poniewaz˙ posiadamy listy imienne ksie˛z˙y Litwinów114 i Białorusinów115, jak równiez˙ katalogi duchowien´stwa z pocza˛tku rza˛dów bp. Matulewicza (1919)116 i pod koniec (1925)117 z wykazem spełnianych obowia˛zków, moz˙emy wie˛c ocenic´ translokaty w cia˛gu całego okresu zarza˛dzania diecezja˛. W 1919 roku 61 ksie˛z˙y Litwinów było proboszczami, a w 1925 w całej diecezji, ła˛cznie z cze˛s´cia˛ pozostaja˛ca˛ w Republice Litewskiej – 62. Natomiast w 1919 roku 17 ksie˛z˙y Białorusinów było proboszczami, a w 1925 – 20. Jez˙eli uwzgle˛dnimy, z˙e w tym czasie bp Matulewicz utworzył około 80 nowych parafii, które proporcjonalnie powinni obja˛c´ ksie˛z˙a wszystkich narodowos´ci, wniosek jest oczywisty: bp Matulewicz dokonywał zmian na korzys´c´ Polaków ze szkoda˛ dla innych narodowos´ci. Przy tym ksie˛z˙a Polacy zajmowali najwie˛ksze parafie, znajduja˛ce sie˛ w duz˙ych miastach, zamieszkiwanych przewaz˙nie przez ludnos´c´ polska˛. Bp Matulewicz w lis´cie z 28 czerwca 1919 roku zabronił ksie˛z˙om mówic´ w kos´ciele o sprawach politycznych, wdawac´ sie˛ w spory polityczne, polecił otaczac´ „miłos´cia˛ wszystkich ludzi bez róz˙nicy naro206 112 Journal, s. 291-292. 113 LL, s. 373, 363, 382. 114 LCVA, 1674, 2, vol. 14, k. 1-4. 115 Tamz˙e, vol. 32, k. 11-12. 116 Catalogus ecclesiarum et cleri Diocesis Vilnensis [...] 1919. 117 Catalogus ecclesiarum et cleri Diocesis Vilnensis [...] 1925.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==