był i nadal ten sam”. Autorzy listu pisza˛, z˙e juz˙ od pie˛ciu miesie˛cy staraja˛ sie˛ o odwołanie ksie˛z˙y Litwinów, ale bezskutecznie. Groz˙a˛, z˙e „zrozpaczona ludnos´c´” be˛dzie odwoziła ksie˛z˙y do Biskupa88. Z inicjatywy prałata Michalkiewicza, który mianował wspomnianych ksie˛z˙y, jeszcze za swoich rza˛dów, kuria 6 stycznia 1920 roku wydała komunikat, w którym jasno i wyraz´nie stwierdziła, z˙e wydawanie wyroków nie lez˙y w kompetencjach rad ludowych, lecz władz sa˛downiczych. Wielu ksie˛z˙om stawiano zarzuty, ale okazały sie˛ bezpodstawne. Kuria, odpowiadaja˛c na groz´by, kon´czy: „Władza kos´cielna, czynia˛c wszystko, by zadowolic´ słuszne z˙a˛dania zwracaja˛cych sie˛ do niej, nie ulegnie nigdy z˙adnej przemocy ani tez˙ nie zostanie narze˛dziem akcji politycznej89. Rewindykacje Straz˙y Kresowej skon´czyły sie˛, gdy 14 lipca 1920 roku Armia Czerwona weszła do Wilna, które 26 sierpnia przekazała Litwinom. Wobec zbliz˙aja˛cych sie˛ wojsk rosyjskich wielu ksie˛z˙y Polaków wyjechało. Bp Matulewicz 6 wrzes´nia 1920 roku pisał do nuncjusza Rattiego: „Wielu kapłanów, zwłaszcza Polaków, uciekło. Wiadomo mi, z˙e trzy dekanaty niemal zupełnie sa˛ pozbawione ksie˛z˙y. Przypuszczalnie to samo nalez˙y powiedziec´ tez˙ o innych dekanatach, które znajduja˛ sie˛ pod komunistami rosyjskimi. Posłałem tam młodych ksie˛z˙y, lecz z wyja˛tkiem dwóch, nie udało im sie˛ przedostac´90. Sytuacja religijna diecezji, zwłaszcza na wschodzie stawała sie˛ dramatyczna. Bp Matulewicz posyłał takich ksie˛z˙y, jakich w danej chwili miał, przewaz˙nie Litwinów i Białorusinów. W przyszłos´ci stanowiło to pretekst do zarzutów pod adresem Biskupa. Delegat rza˛du Walery Roman 19 czerwca 1923 roku pisał do MWRiOP: „Juz˙ latem 1920 roku Biskup Matulewicz rozpocza˛ł systematyczna˛ akcje˛ obsadzania parafii ksie˛z˙mi narodowos´ci litewskiej i białoruskiej. W samym Wilnie, gdzie w kon´cu czerwca 1920 r. było ksie˛z˙y Polaków 48, Litwinów 10, Białorusinów 2, pozostało w kon´cu lipca tegoz˙ roku ksie˛z˙y Polaków tylko 24”. W parafiach dekanatu w powiecie wilen´skim w 1919 roku było 10 ksie˛z˙y Polaków i 3 Litwinów, natomiast w 1922 roku tylko 200 88 List otwarty do Jego Ekcelencji ks. Matulewicza, „Nasz Kraj” 1919, nr 199, s. 2. 89 Komunikat z kurii diecezji wilen´skiej,”Dziennik Wilen´ski” 1920, nr 4, s. 4. 90 Stolica, s. 246.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==