Wiadomos´c´ o nominacji ks. Michalkiewicza w s´rodowiskach polskich przyje˛to z powszechnym aplauzem. Jedynie delegat rza˛du Walery Roman dopatrywał sie˛ w tym fakcie jednego „z najciekawszych dowodów tej subtelnej i cze˛sto nieuchwytnej polityki przez niego [bp. Matulewicza] prowadzonej, gdyz˙ – dowodził – z jednej strony dogadzał społeczen´stwu polskiemu, a z drugiej wiedział, z˙e nie be˛dzie miał przeciwnika i zachowa nadal moz˙nos´c´ przeprowadzenia swojej polityki kos´cielnej, tak jak to miało miejsce dotychczas”55. Cze˛s´c´ diecezji wilen´skiej pozostaja˛ca od paz´dziernika 1920 roku w Republice Litewskiej domagała sie˛ administratora. 3 marca 1922 roku został nim ks. Juozapas Kukta (Kuchta). Był kolega˛ bp. Matulewicza z Akademii Duchownej w Petersburgu i jego przyjacielem. Pracuja˛c niemal c´wierc´ wieku w kos´ciołach Wilna i w kurii zjednał sobie „dziesia˛tki tysie˛cy z˙yczliwych ws´ród ludu pracuja˛cego, w mies´cie i na wsi”, jak napisał „Przegla˛d Wilen´ski”56. W 1917 roku został powołany jako jedyny Litwin do Kapituły Wilen´skiej. Swoja˛ wiedza˛ i dos´wiadczeniem wspierał bp. Matulewicza od pierwszych dni jego pasterzowania57. W styczniu 1922 roku ks. Kukta został aresztowany z polecenia prezesa Tymczasowej Komisji Rza˛dza˛cej Litwy S´rodkowej Aleksandra Meysztowicza w tzw. akcji „33”, obejmuja˛cej znaczniejszych Litwinów i Białorusinów. Sprawa nabrała rozgłosu mie˛dzynarodowego. Na skutek interwencji przewodnicza˛cego Komisji Kontrolnej Ligi Narodów Pierr’a Chardignyego rza˛d warszawski polecił uwolnic´ uwie˛zionych. Meysztowicz nie spełnił tego polecenia, i 4 lutego 1922 deportował ich do Republiki Litewskiej58. Bp Matulewicz stracił w ten sposób doradce˛. Byc´ moz˙e chciano go w ten sposób izolowac´. Biskup skorzystał z sytuacji i 3 marca 1922 roku mianował go administratorem cze˛s´ci diecezji wilen´skiej połoz˙onej w granicach Republiki Litewskiej z prawami i przywilejami, jakie sam posiadał, stawiaja˛c tylko jeden warunek, z˙e be˛dzie zdawał mu sprawozdania z wykonywanych obowia˛zków59. Ks. Kukta spełniał swoje 194 55 AAN, MWRiOP, vol. 422, k. 87-88, pismo W. Romana do MWRiOP, 19 V 1923. 56 Gardiner [W. Tołoczko], Canis latrans, „Przegla˛d Wilen´ski”, 1921, nr 21 s. 3. 57 J. Krišcˇiukaitis, Wspomnienia sekretarza ..., dz. cyt., w: Wspomnienia, s. 257-258. 58 Tamz˙e, s. 254-257. 59 Litterae, s. 257, dekret J. Matulewicza, 3 III 1922.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==