czył tez˙ opinie˛ Kapituły Wilen´skiej, z˙e choc´by sufraganami zostali Polacy, to i tak byłoby to dla nich słabym zados´c´uczynieniem za nominacje˛ bp. Matulewicza, Litwina29. W pierwszych dniach stycznia 1919 roku do Wilna weszli komunis´ci. Z˙ycie zostało sparaliz˙owane i sprawa sie˛ odwlekła. Dopiero w maju 1919 roku bp Matulewicz, be˛da˛c w Warszawie, omawiał te˛ sprawe˛ z wizytatorem Rattim. Poniewaz˙ toczyły sie˛ jeszcze walki i o losie diecezji wilen´skiej miał zadecydowac´ w sierpniu plebiscyt, przeto bp Matulewicz był zdania, z˙e z nominacja˛ trzeba nieco poczekac´, az˙ sytuacja polityczna sie˛ wyklaruje30. Gdy stan tymczasowy sie˛ przedłuz˙ał, bp Matulewicz, aby miec´ współpracownika i zaspokoic´ oczekiwania społeczne, w czasie pobytu w Warszawie 6 wrzes´nia 1919 roku zwrócił sie˛ do papiez˙a o biskupa pomocniczego, przedstawiaja˛c na to stanowisko dwóch kandydatów: kanonika Antoniego Cieplin´skiego z Warszawy, wizytatora szkół, i kanonika Jana Uszyłłe˛, rektora seminarium duchownego w Wilnie31. Nuncjusz opowiedział sie˛ za Cieplin´skim. Doradzał jednak bp. Matulewiczowi, aby do Wilna sprowadził go pod pretekstem organizacji nauki religii w szkołach i zorientował sie˛, czy byłby tam zaakceptowany32. Równiez˙ Gasparri był za kandydatura˛ ks. Cieplin´skiego, czekał jednak na wynik eksperymentu33. Wynik okazał sie˛ negatywny, gdyz˙ w Wilnie oczekiwano nominacji kogos´ miejscowego34. W zwia˛zku z tym 21 listopada 1919 roku bp Matulewicz zaproponował juz˙ tylko jednego kandydata – ks. Uszyłłe˛35. Ta kandydatura nie bardzo podobała sie˛ nuncjuszowi, ale gotów był ja˛ poprzec´, gdyby bp Matulewicz usilnie nalegał36. Kandydatem na sufragana, a nawet na ordynariusza wilen´skiego, popieranym przez koła rza˛dowe, jak równiez˙ narodowo nastawione polskie 190 29 Tamz˙e, s. 100, raport A. Rattiego dla P. Gasparriego, 29 XI 1918. 30 Tamz˙e, s. 127, list J. Matulewicza do A. Rattiego, [26 VI 1919]. 31 Tamz˙e, s. 150, pros´ba J. Matulewicza do Benedykta XV, 6 IX 1919. 32 Tamz˙e, s. 150-152, raport A. Rattiego dla P. Gasparriego, 7 IX 1919. 33 Tamz˙e, s. 157-158, instrukcja P. Gasparriego dla A. Rattiego, 24 IX 1919. 34 Tamz˙e, s. 172, list A. Rattiego do J. Matulewicza, 7 XI 1919. 35 Tamz˙e, s. 173, List J. Matulewicza do A. Rattiego, [21 XI 1919]. 36 Tamz˙e, s. 184, list A. Rattiego do J. Matulewicza, 3 I 1920.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==